ამრიგად, სანამ ციტატის ფორმატირებას დაიწყებთ, პირველ რიგში დათვალეთ სტრიქონები (MLA-სთვის) ან სიტყვები (APA-სთვის), რათა სწორად გადაწყვიტოთ, როგორ უნდა წარადგინოთ ამონარიდი თქვენს ნაშრომში.

როგორ უნდა მოვიყვანო ლექსის ან პიესის ციტატა MLA სტილით?

MLA სტილით ლექსის ციტირებისას მთავარი ციტატის სიგრძეა. თუ ამონარიდი 1-3 სტრიქონია, ის ტექსტშივე რჩება ბრჭყალებში და სტრიქონები დახრილი ხაზით (/) გამოიყოფა. თუ ციტატა 4 ან მეტ სტრიქონს მოიცავს, მაშინ ის ბლოკ-ციტატად ფორმდება: იწყება ახალ ხაზზე, შეწეულია და ლექსის ორიგინალურ ფორმას იმეორებს.

ლექსებისა და პიესების ციტირებას თავისი სპეციფიკა აქვს, რაც მათ პროზისგან განასხვავებს. თუ ლექსის ერთ, ორ ან სამ სტრიქონს ციტირებთ, ის ტექსტის ნაწილად რჩება, ბრჭყალებში იწერება და სტრიქონების დასასრული აღინიშნება დახრილი ხაზით ( / ), რომლის წინ და შემდეგაც ინტერვალია საჭირო.

თუ ლექსის ოთხ ან მეტ სტრიქონს ციტირებთ, მაშინ უკვე ბლოკ-ციტატის წესები მოქმედებს. ციტატა იწყება ახალ ხაზზე, შეწეულია მარცხნიდან ნახევარი ინჩით და ზუსტად იმეორებს ლექსის ორიგინალურ ფორმას — სტრიქონების წყობასა და ინტერვალებს. ფრჩხილებში კი, გვერდის ნომრის ნაცვლად, უთითებთ სტრიქონების ნომრებს.

პიესების ციტირებაც მსგავს ლოგიკას ემორჩილება. როდესაც პიესის დიალოგს ციტირებთ, სადაც რამდენიმე პერსონაჟი საუბრობს, ფორმატირება ბლოკ-ციტატისას უახლოვდება. ყოველი პერსონაჟის სახელი დიდი ასოებით იწერება, რასაც მოსდევს წერტილი და შემდეგ მისი რეპლიკა. ტექსტის ბოლოს, ფრჩხილებში, როგორც წესი, უთითებენ აქტის, სცენისა და სტრიქონების ნომრებს (მაგ., 2.4.257-58) გვერდის ნომრების ნაცვლად.

რა ზოგადი წესები მოქმედებს ტექსტში ციტირებისას MLA ფორმატში?

MLA სტილში ტექსტში ციტირება ავტორ-გვერდის სისტემას ეფუძნება. ეს ნიშნავს, რომ ციტატის ან პარაფრაზის შემდეგ ფრჩხილებში უნდა მიუთითოთ ავტორის გვარი და გვერდის ნომერი (მაგ., (ოსტინი 75)). ეს მოკლე მითითება მკითხველს საშუალებას აძლევს, სრული ინფორმაცია ნაშრომის ბოლოს, „გამოყენებული ლიტერატურის“ (Works Cited) სიაში იპოვოს.

ტექსტში მითითებისას რამდენიმე ნიუანსი არსებობს, რომელიც გასათვალისწინებელია:

• ავტორი ნახსენებია ტექსტში: თუ წინადადებაში უკვე ახსენეთ ავტორის გვარი, ფრჩხილებში მხოლოდ გვერდის ნომერი უნდა ჩაწეროთ. მაგალითად: „როგორც ოსტინი აღნიშნავს თავის რომანში, პერსონაჟის განვითარება დამოკიდებულია... (75).“
• ორი ავტორი: თუ წყაროს ორი ავტორი ჰყავს, ფრჩხილებში ორივე მათგანის გვარს უთითებთ. მაგალითად: (ჯონსონი და ტუიტი 110).
• სამი ან მეტი ავტორი: სამი ან მეტი ავტორის შემთხვევაში, უთითებთ მხოლოდ პირველი ავტორის გვარს და ამატებთ ლათინურ შემოკლებას „et al.“. მაგალითად: (რიჩარდი et al. 25).
• ავტორი უცნობია: თუ წყაროს ავტორი მითითებული არ არის, მაშინ ფრჩხილებში იყენებთ ნაშრომის სათაურს (ან მის შემოკლებულ ვერსიას), რომელიც ბრჭყალებში ან დახრილი შრიფტით (კურსივით) უნდა ჩასვათ, წყაროს ტიპის მიხედვით. მაგალითად: („ციტირების სირთულეები“ 12).

ეს სისტემა უზრუნველყოფს, რომ თქვენი არგუმენტები წყაროებით იყოს გამყარებული და ამავდროულად, იცავთ აკადემიურ კეთილსინდისიერებას, რითაც თავს არიდებთ პლაგიატს.

როგორ უნდა გავაფორმო ბლოკ-ციტატა სწორად MLA-ს მიხედვით?

MLA სტილის მიხედვით ბლოკ-ციტატის სწორად გასაფორმებლად, პირველ რიგში, ის თქვენივე წინადადებით უნდა წარადგინოთ. შემდეგ, ციტატა ახალ ხაზზე იწყება, მთლიანი ბლოკი მარცხნიდან ნახევარი ინჩით არის შეწეული და არ გამოიყენება ბრჭყალები. ციტატის შემდეგ კი მითითება (ავტორი, გვერდი) ბოლო სასვენი ნიშნის მერე იწერება.

ბლოკ-ციტატის სწორად გაფორმება ნაშრომს აკადემიურ და პროფესიონალურ იერს სძენს. პროცესი ასე გამოიყურება: პირველ რიგში, ციტატა უნდა წარადგინოთ თქვენივე წინადადებით, რომელიც ხშირად ორწერტილით მთავრდება. შემდეგ, ახალ ხაზზე, დაიწყეთ თვითონ ციტატა. მთელი ბლოკი, ისევე როგორც დანარჩენი ტექსტი, ორმაგი ინტერვალით უნდა დაიბეჭდოს.

მაგალითად, თუ ციტირებთ პროზას:

ამ წესების დაცვით, თქვენი ბლოკ-ციტატა ორგანულად ჩაჯდება ტექსტში და ეფექტურად გაამყარებს თქვენს მსჯელობას.

როგორ ხდება პარაფრაზირება და სიტყვების გამოტოვება ციტატაში?

პარაფრაზირება, ანუ სხვისი იდეის საკუთარი სიტყვებით გადმოცემა, კვლავ მოითხოვს წყაროს მითითებას (ავტორი და გვერდი). ციტატაში სიტყვების გამოსატოვებლად კი გამოიყენება ელიფსისი — სამი წერტილი (...). ლექსის მთლიანი სტრიქონების გამოტოვებისას კი წერტილების მთელი ხაზი უნდა გამოიყენოთ, რომელიც გამოტოვებული სტრიქონის სიგრძეს იმეორებს.

აკადემიურ წერაში ყოველთვის არ არის აუცილებელი წყაროს სიტყვასიტყვით ციტირება. ხშირად, იდეის გადმოსაცემად უკეთესია პარაფრაზირება. თუმცა, ის არ გათავისუფლებთ ციტირების ვალდებულებისგან, რადგან მაინც სხვისი იდეაა და აუცილებლად უნდა მიუთითოთ წყარო.

პარაფრაზირება, როგორც წესი, ორიგინალ ტექსტზე უფრო მოკლე და კომპაქტურია. ციტირება ამ შემთხვევაშიც სტანდარტული წესით ხდება — ფრჩხილებში უთითებთ ავტორსა და გვერდს.

ხანდახან კი საჭიროა, რომ პირდაპირი ციტატიდან გამოტოვოთ გარკვეული სიტყვები, ფრაზები ან თუნდაც მთლიანი სტრიქონები. ამისთვის გამოიყენება ელიფსისი — სამი წერტილი (...).

• სიტყვების ან ფრაზის გამოტოვება: თუ წინადადების შუა ნაწილიდან ტოვებთ სიტყვებს, გამოტოვებულ ადგილას სვამთ სამ წერტილს.
• ლექსის სტრიქონების გამოტოვება: თუ ლექსის ციტირებისას ერთი ან რამდენიმე სრული სტრიქონის გამოტოვება გსურთ, ამ ადგილას უნდა დასვათ წერტილების მთელი ხაზი, რომლის სიგრძეც დაახლოებით ლექსის სტრიქონის სიგრძეს შეესაბამება.

მაგალითად, თუ გინდათ, რომ Mahon-ის ლექსიდან მხოლოდ დასაწყისი და დასასრული აჩვენოთ, შეგიძლიათ ასე გააკეთოთ:

ეს ტექნიკები საშუალებას გაძლევთ, ციტატები თქვენს ტექსტს ზუსტად მოარგოთ და მხოლოდ ყველაზე არსებით ინფორმაციაზე გაამახვილოთ მკითხველის ყურადღება.

ხშირად დასმული კითხვები

რა არის ბლოკ-ციტატა და როდის უნდა გამოვიყენო ის?

ბლოკ-ციტატა არის გრძელი ამონარიდი, რომელიც ტექსტიდან ვიზუალურად გამოყოფილია. MLA ფორმატში პროზისთვის ის ოთხ სტრიქონზე მეტს ნიშნავს, ხოლო ლექსისთვის — სამზე მეტს. მას არ სჭირდება ბრჭყალები, იწყება ახალ ხაზზე და მთლიანად შეწეულია მარცხნიდან ½ ინჩით.

რით განსხვავდება ლექსის ციტირება პროზის ციტირებისგან MLA-ში?

მთავარი განსხვავება სტრიქონების გაყოფის აღნიშვნაა. მოკლე (1-3 სტრიქონი) ლექსის ციტატისას, სტრიქონები ერთმანეთისგან დახრილი ხაზით (/) გამოიყოფა. გრძელი ციტატისას კი (4+ სტრიქონი) გამოიყენება ბლოკ-ციტატა, რომელიც ლექსის ორიგინალურ სტრუქტურას ინარჩუნებს. ასევე, მითითებაში ხშირად გვერდის ნაცვლად სტრიქონის ნომრებს ვიყენებთ.

როგორ ციტირდება დიალოგი პიესიდან?

როდესაც პიესიდან რამდენიმე პერსონაჟის დიალოგს ციტირებთ, უნდა გამოიყენოთ ბლოკ-ციტატის ფორმატი. თითოეული პერსონაჟის რეპლიკა იწყება ახალი ხაზიდან, მის სახელთან ერთად (რომელიც დიდი ასოებით იწერება და წერტილი მოსდევს). ბოლოს კი, ფრჩხილებში, უთითებთ აქტის, სცენისა და სტრიქონის ნომრებს.

აუცილებელია პარაფრაზირებული ინფორმაციის ციტირება?

დიახ, აუცილებელია. პარაფრაზირება, ანუ სხვისი იდეის საკუთარი სიტყვებით გადმოცემა, არ გათავისუფლებთ ციტირების ვალდებულებისგან. ეს აკადემიური კეთილსინდისიერების ძირითადი წესია. წყარო უნდა მიუთითოთ ისევე, როგორც პირდაპირი ციტატის შემთხვევაში — ფრჩხილებში ავტორის გვარითა და გვერდის ნომრით.

როგორ ციტირდება წყარო, თუ მას ავტორი არ ჰყავს?

თუ წყაროს ავტორი მითითებული არ არის, ტექსტში მითითებისას ფრჩხილებში იყენებთ ნაშრომის სათაურს (ან მის შემოკლებულ, მაგრამ ცნობად ვერსიას). სათაური უნდა გააფორმოთ ისევე, როგორც „გამოყენებული ლიტერატურის“ სიაში: ბრჭყალებში (სტატიებისთვის) ან კურსივით (წიგნებისთვის).

როგორ მოვიქცე, თუ ციტირებულ ბლოკში სიტყვები ან სტრიქონები უნდა გამოვტოვო?

სიტყვების ან ფრაზის გამოსატოვებლად გამოიყენეთ ელიფსისი — სამი წერტილი (...). თუ ლექსის ციტირებისას ერთი ან რამდენიმე სრული სტრიქონის გამოტოვება გსურთ, ამ ადგილას უნდა დასვათ წერტილების მთელი ხაზი, რომელიც დაახლოებით გამოტოვებული სტრიქონის სიგრძისაა.

როგორ მივუთითო ლექსი „გამოყენებული ლიტერატურის“ სიაში?

თუ ლექსი ცალკე წიგნად არის გამოცემული, მას როგორც წიგნს, ისე მიუთითებთ. თუ ანთოლოგიაშია, ჯერ წერთ ლექსის ავტორსა და სათაურს, შემდეგ ანთოლოგიის სათაურს, რედაქტორ(ებ)ს, გამომცემლობას, გამოცემის წელსა და გვერდების დიაპაზონს. თუ ლექსი ონლაინ იპოვეთ, ბოლოს URL-საც დაურთავთ.

აკადემიური ციტირების წესები თავიდან შეიძლება რთულად მოგეჩვენოთ, მაგრამ პრაქტიკასთან ერთად ყველაფერი მარტივდება. თუ გსურთ, რომ წერის პროცესი კიდევ უფრო გაიმარტივოთ და დარწმუნდეთ, რომ თქვენი ნაშრომი ყველა სტანდარტს აკმაყოფილებს, სცადეთ referati.ai — ხელოვნური ინტელექტი ქართულ ენაზე აკადემიური წერისთვის.