Ինչպե՞ս ներկայացնել տվյալները աղյուսակներում և գծապատկերներում
Բովանդակություն
Տվյալները գրաֆիկով ներկայացնելը դրանք դարձնում է անհամեմատ ավելի հասկանալի, քան չոր թվերի ցուցակը։ Սյունակաձև, գծային և շրջանաձև դիագրամները հիմնական տեսակներն են, որոնցից յուրաքանչյուրը լուծում է իր խնդիրը՝ համեմատություն, ժամանակի ընթացքում փոփոխություն կամ ամբողջի մասեր։ Դրանք հեշտությամբ կարելի է ստեղծել Microsoft Excel-ի միջոցով (Insert -> Chart) կամ Canva-ի նման առցանց գործիքներով։ Այս հմտությունն այնքան հիմնարար է, որ Հայաստանում այն սկսում են դասավանդել 3-րդ դասարանից։
Ինչո՞ւ է գրաֆիկն ավելի լավ, քան ուղղակի թվերը
Տվյալների գրաֆիկական ներկայացումը ձանձրալի թվերը վերածում է հասկանալի պատմության։ Մարդու ուղեղը շատ ավելի արագ է ընկալում տեսողական տեղեկատվությունը։ Լավ գրաֆիկը թույլ է տալիս ակնթարթորեն տեսնել օրինաչափություններ, համեմատել ցուցանիշներ և բացահայտել անսովոր շեղումներ, որոնք կարող են աննկատ մնալ սովորական աղյուսակում։
Երբ թվերը վերածվում են սյուների, գծերի կամ կտորների, դրանք սկսում են պատմություն պատմել։ Այս սկզբունքը գործում է ամենուր։ Ֆինանսական ոլորտում թրեյդերները վերլուծում են արժեթղթերի գների գծապատկերները՝ շուկայի միտումները կանխատեսելու համար։ Օրինակ, Forex-ի շուկայում լայնորեն օգտագործվում են գծային, ձողային և, այսպես կոչված, «ճապոնական մոմերի» գծապատկերները։ Դրանց վրա առաջացած որոշակի ձևեր, ինչպիսին է «գլուխ և ուսեր» օրինակը, կարող են հուշել գնի մոտալուտ փոփոխության մասին։
Նույնիսկ մեր թվային աշխարհի հիմքում ընկած է տվյալների կառուցվածքային ներկայացումը։ Համակարգիչները բոլոր տեսակի տվյալները՝ լինեն դրանք թվեր, տեքստ, թե պատկերներ, ներկայացնում են երկուական կոդի՝ 0-ների և 1-երի հաջորդականության միջոցով։ Այդ տվյալները կազմակերպվում են հատուկ կառուցվածքներում՝ զանգվածներում, ցուցակներում կամ ծառերում, որպեսզի համակարգիչն արդյունավետ աշխատի դրանց հետ։ Այնպես որ, անկախ նրանից՝ դուք ֆինանսիստ եք, ծրագրավորող, թե մարքեթոլոգ, տվյալները տեսանելի դարձնելու կարողությունը հաջողության գրավականն է։
Պատկերացրեք՝ դուք ձեռնարկատեր եք և երկու խանութ ունեք։ Տարվա վերջում ցանկանում եք համեմատել դրանց եկամուտներն ըստ ամիսների։ Երկու առանձին աղյուսակ նայելու փոխարեն կարող եք ստեղծել խմբավորված սյունակաձև դիագրամ։ Յուրաքանչյուր ամսվա համար կլինի երկու սյուն՝ յուրաքանչյուր խանութի համար մեկը։ Այդպես դուք մի հայացքով կտեսնեք, թե որ ամսին որ խանութն է ավելի լավ աշխատել։
Որո՞նք են դիագրամների հիմնական տեսակները և ե՞րբ դրանք օգտագործել
Դիագրամի ճիշտ ընտրությունը կախված է ձեր նպատակից։ Սյունակաձև դիագրամներն (bar charts) իդեալական են տարբեր կատեգորիաներ համեմատելու համար։ Գծային գրաֆիկները (line charts) ցույց են տալիս փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում, իսկ շրջանաձև դիագրամները (pie charts)՝ ամբողջի մասերը տոկոսային հարաբերությամբ։ Սխալ ընտրությունը կարող է խեղաթյուրել տվյալները։
Սյունակաձև դիագրամի գյուտը վերագրվում է շոտլանդացի ինժեներ և տնտեսագետ Ուիլյամ Փլեյֆեյրին (1759–1824)։ Նա առաջինն էր, ով հասկացավ, որ տվյալները տեսողականորեն ներկայացնելը դրանք անհամեմատ ավելի մատչելի է դարձնում։ Սյունակաձև դիագրամները լինում են տարբեր տեսակի, և յուրաքանչյուրն իր նպատակն ունի։
| Դիագրամի տեսակ | Ե՞րբ օգտագործել |
|---|---|
| Պարզ սյունակաձև | Երբ պետք է համեմատել առանձին, անկախ կատեգորիաների արժեքները (օրինակ՝ տարբեր քաղաքների բնակչությունը)։ |
| Խմբավորված սյունակաձև | Երբ յուրաքանչյուր կատեգորիայի համար ունեք մի քանի ենթախումբ և ուզում եք համեմատել դրանք (օրինակ՝ երկու խանութի վաճառքներն ըստ ամիսների)։ |
| Կուտակային (Stacked) | Երբ ուզում եք ցույց տալ, թե ինչպես են առանձին մասերը կազմում ընդհանուրը (օրինակ՝ ընկերության եկամուտը՝ բաժանված ըստ ապրանքատեսակների)։ |
| Գծային գրաֆիկ | Երբ պետք է ցույց տալ տվյալների փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում (օրինակ՝ բաժնետոմսի գինը մեկ տարվա կտրվածքով)։ |
| Շրջանաձև դիագրամ | Երբ պետք է ցույց տալ ամբողջի մասերը տոկոսային արտահայտությամբ (օրինակ՝ ընտրությունների արդյունքները)։ |
Շատերը սխալմամբ կարծում են, թե կուտակային (stacked) դիագրամը միշտ լավ է մասերն ու ամբողջը ցույց տալու համար։ Իրականում այն շփոթեցնող է դառնում, եթե ձեր տվյալները պարունակում են և՛ դրական, և՛ բացասական արժեքներ։ Այդ դեպքում ավելի լավ է օգտագործել խմբավորված սյունակաձև դիագրամ։
Ինչպե՞ս ստեղծել դիագրամ՝ ամենատարածված գործիքներով
Դիագրամներ ստեղծելու համար պարտադիր չէ լինել դիզայներ։ Microsoft Excel-ում կարելի է մի քանի կտտոցով աղյուսակը վերածել գրաֆիկի՝ ընտրելով տվյալները և Insert -> Chart հրամանը։ Առցանց հարթակները, ինչպիսիք են Canva-ն կամ MindOnMap-ը, առաջարկում են պատրաստի ձևանմուշներ՝ ավելի տպավորիչ վիզուալներ ստեղծելու համար։
Excel-ում դիագրամ ստեղծելու համար նախ պետք է ձեր տվյալները մուտքագրեք աղյուսակի տեսքով։ Այնուհետև հետևեք այս քայլերին՝
- Նշեք այն բջիջները, որոնց տվյալները ցանկանում եք ներկայացնել դիագրամով։
- Գնացեք
Insert(Ներդիր) մենյու։ Charts(Դիագրամներ) բաժնում ընտրեք ձեզ անհրաժեշտ դիագրամի տեսակը։ Excel-ը նույնիսկ առաջարկում էRecommended Charts(Առաջարկվող դիագրամներ) տարբերակը, որն ինքնուրույն վերլուծում է ձեր տվյալները և առաջարկում ամենահարմար տեսակները։
Բացի Excel-ից, կան բազմաթիվ առցանց գործիքներ։ Canva-ն շատ հայտնի դիզայներական հարթակ է, բայց նրա անվճար տարբերակը սահմանափակում է ամպային պահեստի ծավալը մինչև 5 ԳԲ։ MindOnMap-ը ավելի պարզ, անվճար առցանց գործիք է, որը թույլ է տալիս արագ ստեղծել տարբեր տեսակի գծապատկերներ՝ օգտագործելով պատրաստի ձևանմուշներ։
Երբ դիագրամ եք ստեղծում, միշտ համոզվեք, որ այն ունի հասկանալի վերնագիր, առանցքները պիտակավորված են, և առկա է լեգենդ, որը բացատրում է գույների կամ նշանների իմաստը։ Լավ դիագրամը պետք է ինքն իրեն բացատրի։
Ինչպե՞ս է այս հմտությունն օգնում կրթության մեջ
Տվյալների վիզուալիզացիան կրթության մեջ հիմնարար գրագիտություն է, ոչ թե նեղ մասնագիտական գիտելիք։ Հայաստանում աշակերտները դեռ 3-րդ դասարանից սովորում են տվյալներ հավաքել աղյուսակներում, իսկ 8-րդ դասարանում արդեն ստեղծում են դիագրամներ։ Սա նրանց պատրաստում է ինչպես բուհի, այնպես էլ IELTS-ի նման քննությունների մարտահրավերներին։
Այս հմտության կարևորությունը հատկապես ակնհայտ է միջազգային ստանդարտացված թեստերում։ IELTS Writing Task 1-ի շրջանակներում քննվողից պահանջվում է նկարագրել և ամփոփել տրված գրաֆիկի կամ աղյուսակի տեղեկատվությունը։ Այստեղ հաջողության հասնելու համար անհրաժեշտ է ոչ թե պարզապես թվերը կրկնել, այլ կարողանալ ճիշտ մեկնաբանել գրաֆիկը՝ բացահայտելով հիմնական միտումները, կատարելով համեմատություններ և առանձնացնելով ամենանշանակալի կետերը։ Լավ գրված պատասխանը սկսվում է ընդհանուր պատկերի նկարագրությունից և հետո միայն անցնում մանրամասներին։
Այսպիսով, տվյալները գրաֆիկորեն ներկայացնելու և մեկնաբանելու կարողությունը անցնում է ամբողջ կրթական շղթայով՝ տարրական դպրոցից մինչև համալսարան և մասնագիտական գործունեություն։ Սա ժամանակակից գրագիտության անբաժանելի մասն է։
Հաճախ տրվող հարցեր
Ինչո՞ւ են գրաֆիկներն ավելի լավ, քան ուղղակի թվերը։
Գրաֆիկները մարդու ուղեղին օգնում են ավելի արագ ընկալել բարդ տեղեկատվությունը։ Դրանք թույլ են տալիս հեշտությամբ տեսնել միտումներ, օրինաչափություններ և համեմատություններ, որոնք դժվար է նկատել թվերի չոր ցուցակում։ Սա տեղեկատվությունը դարձնում է ավելի համոզիչ և հիշվող։
Որո՞նք են սյունակաձև դիագրամի հիմնական տեսակները։
Հիմնական տեսակներն են պարզ, խմբավորված և կուտակային սյունակաձև դիագրամները։ Պարզ դիագրամը համեմատում է առանձին կատեգորիաներ։ Խմբավորվածը համեմատում է ենթախմբերը յուրաքանչյուր կատեգորիայի ներսում։ Կուտակայինը ցույց է տալիս, թե ինչպես են առանձին մասերը կազմում ընդհանուրը։
Ինչպե՞ս կարող եմ Excel-ում արագ դիագրամ ստեղծել։
Նախ, ձեր տվյալները լրացրեք աղյուսակում։ Այնուհետև նշեք տվյալների տիրույթը, անցեք «Insert» (Ներդիր) բաժին և «Charts» (Դիագրամներ) խմբից ընտրեք ձեզ անհրաժեշտ դիագրամի տեսակը։ Excel-ը կարող է նաև ավտոմատ կերպով առաջարկել ամենահարմար դիագրամի տեսակը ձեր տվյալների համար։
Excel-ից բացի ի՞նչ անվճար գործիքներ կան։
Գոյություն ունեն բազմաթիվ անվճար առցանց գործիքներ։ Ամենահայտնիներից են Canva-ն, որն առաջարկում է դիզայնի լայն հնարավորություններ (սահմանափակումներով), և MindOnMap-ը, որը պարզ գործիք է հատուկ գծապատկերների համար։ Այլ տարբերակներից են Google Charts-ը, Visme-ն և Piktochart-ը։
IELTS-ի քննությանը գրաֆիկ նկարագրելու հիմնական սկզբունքը ո՞րն է։
Հիմնական սկզբունքը ընդհանուրից մասնավորին անցնելն է։ Սկզբում նկարագրեք գրաֆիկի ընդհանուր միտումը (օրինակ՝ աճ, անկում), ապա առանձնացրեք 1-2 ամենանշանակալի առանձնահատկություն՝ ամենաբարձր կետը, ամենացածրը կամ կարևոր համեմատությունը։ Մի փորձեք նկարագրել յուրաքանչյուր թիվ։
Ո՞վ է հայտնագործել սյունակաձև դիագրամը։
Սյունակաձև դիագրամի գյուտարարը համարվում է շոտլանդացի ինժեներ և քաղաքական տնտեսագետ Ուիլյամ Փլեյֆեյրը (1759–1824)։ Նա 18-րդ դարի վերջին առաջիններից էր, ով սկսեց օգտագործել գրաֆիկական մեթոդներ վիճակագրական տվյալները ներկայացնելու համար՝ դրանք դարձնելով ավելի հասկանալի։
Փորձեք referati.ai-ն՝ ակադեմիական գրելու համար ստեղծված արհեստական բանականություն։
