ეს ცვლილებები აკადემიურ ნაშრომს უფრო გამჭვირვალეს ხდის და თანამედროვე სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოჰყავს, რაც მკვლევრებს შორის ინფორმაციის გაცვლას ამარტივებს.

როგორ მოვიყვანოთ ციტატები ტექსტის შიგნით APA სტილში?

APA სტილში ტექსტშიდა ციტირება „ავტორი-თარიღის“ მეთოდს ეფუძნება. სხვისი იდეის პარაფრაზირებისას ფრჩხილებში მიუთითებთ ავტორის გვარსა და წელს (მაგ., ჭავჭავაძე, 1877), ხოლო პირდაპირი ციტატისას ამატებთ გვერდის ნომერსაც (მაგ., ველჩი, 2011, გვ. 14). სამი და მეტი ავტორის შემთხვევაში კი გამოიყენება შემოკლება „et al.“.

ციტირების ორი ძირითადი ფორმა არსებობს: თხრობითი და ფრჩხილებში ჩასმული. თხრობითი ციტირებისას ავტორის გვარი წინადადების ნაწილი ხდება, ხოლო ფრჩხილებში მხოლოდ წელი რჩება. ციტირება ყოველთვის სასვენი ნიშნის წინ უნდა დაისვას.

თუ წყაროს სამი ან მეტი ავტორი ჰყავს, პირველივე ჯერზე მხოლოდ პირველი ავტორის გვარს ვწერთ და ვამატებთ ლათინურ აბრევიატურას „et al.“, რაც „და სხვებს“ ნიშნავს. მაგალითად, ნაშრომისთვის, რომელიც დაწერეს ავტორებმა Tremblay, Richer და Lachance, ციტირება ასე გამოიყურება: (Tremblay et al., 2010).

პირდაპირი ციტატის მოყვანისას, ანუ როცა ტექსტი სიტყვასიტყვით გადმოგაქვთ, ავტორისა და წლის გარდა, აუცილებელია გვერდის ნომრის მითითებაც. მაგალითად: (Field, 2005, p. 14). ეს წესი უზრუნველყოფს, რომ ნებისმიერ მკითხველს შეეძლოს ციტატის ზუსტი ადგილის პოვნა ორიგინალ წყაროში. პენსილვანიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სახელმძღვანელო დეტალურად ხსნის ამ და სხვა წესებს.

რა ვქნათ, თუ წყაროს არ აქვს სრული ინფორმაცია?

თუ წყაროს ინფორმაცია აკლია, APA გთავაზობთ ალტერნატივებს: უცნობი ავტორის ნაცვლად გამოიყენეთ ნაშრომის სათაური, უცნობი თარიღის ნაცვლად — აბრევიატურა „n.d.“, ხოლო გვერდის ნომრის არარსებობისას პირდაპირი ციტატისთვის მიუთითეთ აბზაცის ნომერი (para.) ან ქვესათაური. მთავარია, წყარო მაინც დამოწმდეს.

ხშირად ვხვდებით წყაროებს, რომლებსაც აკლია სტანდარტული ინფორმაცია, როგორიცაა ავტორი, გამოქვეყნების თარიღი ან გვერდის ნომერი. APA სტილს ასეთი შემთხვევებისთვისაც აქვს მკაფიო წესები.

თუ ავტორი უცნობია: ავტორის ნაცვლად გამოიყენეთ ნაშრომის სათაური. თუ სათაური გრძელია, ტექსტში შეგიძლიათ მისი შემოკლებული ვერსია გამოიყენოთ. მაგალითად, თუ სტატიას ჰქვია „კლიმატის ცვლილების გავლენა სოფლის მეურნეობაზე“, ტექსტში ციტირება ასე შეიძლება გამოიყურებოდეს: („კლიმატის ცვლილების გავლენა“, 2021).

თუ თარიღი უცნობია: გამოქვეყნების წლის ნაცვლად გამოიყენეთ აბრევიატურა „n.d.“ (ნიშნავს no date, ანუ „თარიღის გარეშე“). მაგალითად: (Smith, n.d.). ეს ბევრად სჯობს თარიღის გამოცნობას ან მის საერთოდ გამოტოვებას.

თუ გვერდის ნომერი არ არის: ეს განსაკუთრებით ხშირია ვებგვერდებისა და ზოგიერთი ელექტრონული წიგნის შემთხვევაში. პირდაპირი ციტატის მოყვანისას, გვერდის ნომრის ნაცვლად შეგიძლიათ გამოიყენოთ აბზაცის ნომერი (მაგ., para. 3), ქვესათაური ან ორივე ერთად. მაგალითად: (Field, 2005, para. 1) ან (Asmelash, 2019, „დეპრესიის სიმპტომები“ section, para. 4). მთავარია, მკითხველს გაუმარტივოთ ციტატის პოვნა.

რატომ არის აუცილებელი სიზუსტე APA ციტირებისას და რა შეცდომებს უნდა ვერიდოთ?

APA სტილში სიზუსტე აკადემიური კეთილსინდისიერების ნიშანია და ნაშრომს სანდოობას მატებს. ყველაზე ხშირი შეცდომებია 40 სიტყვაზე მეტი და ნაკლები ციტატების არასწორი ფორმატირება (ბრჭყალები და ბლოკ-ციტატა), და მეორადი წყაროების გამოყენება პირველწყაროს მოძიების ნაცვლად. ამ შეცდომების თავიდან არიდება აუცილებელია.

ზუსტი ციტირება, ერთი მხრივ, პატივისცემას გამოხატავს იმ ავტორების მიმართ, ვის იდეებსაც ეყრდნობით, მეორე მხრივ კი თქვენს ნაშრომს სანდოობას სძენს და მკითხველს საშუალებას აძლევს, გადაამოწმოს თქვენ მიერ გამოყენებული ინფორმაცია.

ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შეცდომა პირდაპირი ციტატების ფორმატირებას უკავშირდება. წესი მარტივია:

• 40 სიტყვაზე ნაკლები ციტატა: თავსდება ტექსტის შიგნით, ბრჭყალებში.
• 40 სიტყვაზე მეტი ციტატა: გამოიყოფა ცალკე, შეწეულ აბზაცად (ე.წ. ბლოკ-ციტატა) და ბრჭყალები აღარ სჭირდება.

კიდევ ერთი ხშირი შეცდომა მეორადი წყაროების არასწორად გამოყენებაა. მეორადი წყაროა, როცა ერთი ავტორის ნაშრომში ეცნობით მეორე ავტორის იდეას. მაგალითად, თუ რაფანის სტატიაში კითხულობთ ველჩის კვლევის შედეგებს. ასეთ დროს უნდა დაწეროთ: (Welch et al., 2011, როგორც მოყვანილია Raphan & Friedman, 2014-ში). თუმცა, APA გირჩევთ, ყოველთვის სცადოთ პირველადი წყაროს მოძიება და მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევაში გამოიყენოთ მეორადი ციტირება.

ხშირად დასმული კითხვები

რა არის APA სტილი და სად გამოიყენება ის?

APA არის ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაციის მიერ შემუშავებული აკადემიური ციტირების სტილი. ის ფართოდ გამოიყენება სოციალურ და ქცევით მეცნიერებებში, როგორიცაა ფსიქოლოგია, სოციოლოგია, განათლება და ბიზნესი. მისი მიზანია ნაშრომებში ინფორმაციის წარდგენის ერთიანი და გასაგები სტანდარტის უზრუნველყოფა.

როდის უნდა გამოვიყენო ტექსტშიდა ციტირება?

ტექსტშიდა ციტირება უნდა გამოიყენოთ ყოველთვის, როდესაც თქვენს ნაშრომში სხვა ავტორის იდეას, კვლევის შედეგს, თეორიას ან პირდაპირ სიტყვებს იყენებთ. ეს ეხება პარაფრაზირებასაც (სხვისი აზრის საკუთარი სიტყვებით გადმოცემას) და პირდაპირ ციტატასაც. ამით თქვენ პლაგიატისგან თავს იცავთ.

როგორ ციტირდება პირდაპირი ციტატები APA სტილში?

40 სიტყვაზე მოკლე ციტატა ტექსტშივე, ბრჭყალებში ისმება. 40 სიტყვაზე გრძელი ციტატა კი ცალკე აბზაცად (ბლოკ-ციტატად) გამოიყოფა, მარცხნიდან შეწევით და ბრჭყალების გარეშე. ორივე შემთხვევაში აუცილებელია ავტორის, წლისა და გვერდის ნომრის მითითება, მაგალითად: (გოგებაშვილი, 1876, გვ. 25).

რა ვქნა, თუ წყაროს არ აქვს ავტორი, თარიღი ან გვერდის ნომერი?

თუ ავტორი უცნობია, მის ნაცვლად გამოიყენეთ ნაშრომის სათაური. თუ თარიღი არ არის, დაწერეთ „n.d.“ (no date). თუ ვებგვერდს ან ელექტრონულ წიგნს გვერდები არ აქვს, პირდაპირი ციტატისას მიუთითეთ აბზაცის ნომერი (მაგ., para. 5) ან ქვესათაური.

როგორ მოვიქცე ხელოვნური ინტელექტის (AI) მიერ გენერირებულ ტექსტთან?

APA-ს რეკომენდაციით, AI-ის მიერ გენერირებული ტექსტის ციტირებისას ავტორად მიუთითეთ მოდელის შემქმნელი კომპანია (მაგ., OpenAI), ხოლო თარიღად — პასუხის მიღების წელი. სასურველია, ტექსტშივე აღწეროთ, თუ რა მოთხოვნა (prompt) გამოიყენეთ პასუხის მისაღებად, რადგან პასუხები არ არის განმეორებადი.

როგორ დავამოწმო მეორადი წყაროები APA სტილში?

მეორადი წყაროს ციტირებისას ტექსტში უნდა მიუთითოთ ორივე ავტორი: „(ორიგინალი ავტორის გვარი, წელი, როგორც მოყვანილია იმ ავტორის გვარი, ვის ნაშრომსაც კითხულობთ, წელი)“. თუმცა, APA გირჩევთ, მაქსიმალურად მოერიდოთ მეორად წყაროებს და ყოველთვის სცადოთ ორიგინალური, პირველადი წყაროს მოძიება.

აკადემიური წერა და წყაროების სწორად მართვა დიდ ძალისხმევას მოითხოვს. თუ ამ პროცესში დახმარება გჭირდებათ, შეგიძლიათ სცადოთ referati.ai — ქართულენოვანი ხელოვნური ინტელექტი, რომელიც აკადემიური ტექსტების შექმნასა და დახვეწაში დაგეხმარებათ.