Zotero და Mendeley: როგორ მართოთ წყაროები ავტომატურად
სარჩევი
აკადემიური წყაროების მართვისთვის Zotero და Mendeley ორი მთავარი პროგრამაა. Zotero არაკომერციული, ღია კოდის პროექტია, რომელიც 9,000-ზე მეტ ციტირების სტილს და 300 მბ უფასო მეხსიერებას გთავაზობთ, რაც მონაცემთა სრულ კონტროლს უზრუნველყოფს. Mendeley, რომელიც გამომცემლობა Elsevier-ს ეკუთვნის, 2 გბ უფასო მეხსიერებით გამოირჩევა, მაგრამ უფრო დახურულია და მომხმარებლის მონაცემების სხვა პლატფორმაზე გადატანას ართულებს.
რა განსხვავებაა Zotero-სა და Mendeley-ს მფლობელობასა და მუშაობის პრინციპში?
მთავარი პრინციპული განსხვავება Zotero-სა და Mendeley-ს შორის მათ ფილოსოფიასა და მფლობელობაშია. Zotero დამოუკიდებელი, არაკომერციული, ღია კოდის მქონე პროექტია, რომელსაც Corporation for Digital Scholarship უჭერს მხარს. ეს ნიშნავს, რომ მისი კოდი ყველასთვის ხელმისაწვდომია და მის განვითარებაში ნებისმიერ მსურველს შეუძლია წვლილის შეტანა.
Mendeley კი, რომელიც თავდაპირველად დამოუკიდებელ პროექტად დაიწყო, მოგვიანებით მსხვილმა აკადემიურმა გამომცემლობამ, Elsevier-მა, შეიძინა და კომერციულ პროდუქტად აქცია. მიუხედავად იმისა, რომ Mendeley-საც აქვს უფასო ვერსია, მის განვითარებასა და პოლიტიკას სრულად Elsevier-ი განსაზღვრავს. ეს განსხვავება განსაკუთრებით თვალსაჩინო გახდა, როდესაც Elsevier-მა Mendeley-ს ლოკალური მონაცემთა ბაზის დაშიფვრა დაიწყო. ამ ნაბიჯმა მომხმარებლებისთვის თავიანთი მონაცემების სხვა პლატფორმაზე, მაგალითად Zotero-ში, გადატანა გაართულა, რაც ბევრმა მკვლევარმა მონაცემთა თავისუფლების შეზღუდვად აღიქვა.
Mendeley-ს კომერციულმა მოდელმა გამოიწვია ის, რომ კომპანიამ მონაცემთა ბაზა დაშიფრა. ეს ართულებს თქვენი ბიბლიოთეკის სხვა პროგრამაში გადატანას, თუკი მომავალში ამას გადაწყვეტთ. Zotero-ს ღია კოდის მოდელი კი მონაცემთა სრულ კონტროლსა და თავისუფლებას უზრუნველყოფს.
Zotero-ს ღია ბუნება იმის გარანტიაცაა, რომ ის არასდროს შეეცდება, თქვენი კვლევის მონაცემები კომერციული მიზნებისთვის გამოიყენოს ან ხელოვნურად შეგიზღუდოთ მათზე წვდომა. თუ თქვენთვის მნიშვნელოვანია აკადემიური დამოუკიდებლობა და თქვენი მონაცემების სრული კონტროლი, Zotero ამ მხრივ აშკარა უპირატესობით სარგებლობს.
რა მეხსიერებას და ციტირების სტილებს გვთავაზობენ Zotero და Mendeley?
Mendeley-ს უფასო ვერსია 2 გბ მეხსიერებას გაძლევთ, Zotero-სი კი — მხოლოდ 300 მბ-ს. თუმცა, ციტირების სტილების რაოდენობით Zotero ლიდერობს: მას 9,000-ზე მეტი სტილის მხარდაჭერა აქვს, რაც თითქმის ნებისმიერი აკადემიური მოთხოვნის დაკმაყოფილების საშუალებას იძლევა და ამ მაჩვენებლით ის Mendeley-ს საგრძნობლად აღემატება.
მეხსიერების ეს სხვაობა მთლიან სურათს არ ასახავს. თუ თქვენი კვლევების უმეტესობა PDF ფაილების დიდ რაოდენობასთანაა დაკავშირებული და იშვიათად გიწევთ ციტირების სტილის შეცვლა, Mendeley-ს 2 გბ მეხსიერება შეიძლება მიმზიდველი იყოს. მაგრამ თუ ხშირად აქვეყნებთ ნაშრომებს სხვადასხვა ჟურნალში, რომლებსაც სპეციფიკური მოთხოვნები აქვთ, Zotero-ს სტილების უზარმაზარი ბაზა თქვენს სამუშაოს ბევრად გაგიმარტივებთ. ციტატის სწრაფად კოპირების (Quick Copy) ფუნქციითაც კი, Zotero 15 სტილს გთავაზობთ, Mendeley კი — მხოლოდ 10-ს. Zotero-ს მეხსიერების გაზრდა ფასიანია, თუმცა მისი ფასი საკმაოდ ხელმისაწვდომია.
| ფუნქცია | Zotero | Mendeley |
|---|---|---|
| უფასო მეხსიერება | 300 მბ | 2 გბ |
| ციტირების სტილები | 9,000-ზე მეტი | შედარებით ცოტა |
| მფლობელი | არაკომერციული ორგანიზაცია | Elsevier (კომერციული) |
| კოდის ტიპი | ღია წყარო | დახურული, კომერციული |
რა დამატებითი შესაძლებლობები აქვს თითოეულ პროგრამას?
ძირითადი ფუნქციების მიღმა, ორივე პლატფორმას აქვს უნიკალური შესაძლებლობები. Zotero-ს მთავარი უპირატესობა მისი გაფართოების შესაძლებლობაა. რადგან ის ღია კოდზეა დაფუძნებული, ენთუზიასტები მუდმივად ქმნიან ახალ დანამატებს, რომლებიც Zotero-ს ფუნქციონალს აფართოებს. Mendeley, როგორც დახურული კომერციული პროდუქტი, ამის საშუალებას არ იძლევა.
Mendeley, თავის მხრივ, ცდილობს ხელოვნური ინტელექტის (AI) ინტეგრირებას. მისი ერთ-ერთი ფუნქცია მკვლევარს ეხმარება, გაანალიზოს საკუთარი ბიბლიოთეკა და აღმოაჩინოს თემატური კავშირები სხვადასხვა ნაშრომს შორის. ეს შეიძლება სასარგებლო იყოს, თუ დიდი ბიბლიოთეკა გაქვთ და გსურთ, მასში ახალი კავშირები დაინახოთ.
წარმოიდგინეთ, რომ კითხულობთ სტატიას JSTOR-ზე. Zotero-ს ბრაუზერის გაფართოებით, მისამართების ველში პატარა ხატულა გამოჩნდება. ერთი დაწკაპუნებით Zotero ავტომატურად შეინახავს სტატიის სრულ ბიბლიოგრაფიულ ინფორმაციას (ავტორი, სათაური, ჟურნალი, წელი) და PDF ფაილსაც კი, თუ ის ხელმისაწვდომია.
Zotero-ს კიდევ ერთი ძლიერი მხარეა ჯგუფური მუშაობის შესაძლებლობა. თქვენ შეგიძლიათ შექმნათ საერთო ბიბლიოთეკები და გაუზიაროთ ისინი კოლეგებს შეუზღუდავი რაოდენობით. ეს იდეალურია ერთობლივ პროექტზე მუშაობისას, როცა გუნდის ყველა წევრს სჭირდება წვდომა ერთსა და იმავე წყაროებზე.
როგორია პროგრამების მობილური მხარდაჭერა და ინტეგრაცია?
ამ მიმართულებით Zotero აშკარა გამარჯვებულია, რადგან Mendeley-მ 2021 წელს თავისი მობილური აპლიკაციების განვითარება და მხარდაჭერა სრულად შეწყვიტა. ეს ნიშნავს, რომ თქვენ ვეღარ გამოიყენებთ Mendeley-ს ოფიციალურ აპლიკაციას თქვენს ტელეფონზე, რაც მუშაობას მნიშვნელოვნად ართულებს.
ამის საპირისპიროდ, Zotero აქტიურად ავითარებს თავის ეკოსისტემას. მას აქვს ოფიციალური აპლიკაცია iOS-ისთვის (iPhone/iPad), Android-ის მომხმარებლებს კი შეუძლიათ ისარგებლონ საზოგადოების მიერ შექმნილი რამდენიმე მაღალი ხარისხის აპლიკაციით. სწორედ ამიტომ უწოდა IIM Nagpur-ის ასისტენტ პროფესორმა Zotero-ს „ყველაზე მობილურ-მეგობრული მითითებების მენეჯერი“. ეს გაძლევთ საშუალებას, წაიკითხოთ და ანოტაციები დაურთოთ სტატიებს ნებისმიერი ადგილიდან.
რაც შეეხება ტექსტურ რედაქტორებთან ინტეგრაციას, ორივე პროგრამა კარგად მუშაობს. Zotero-ს აქვს დანამატები Microsoft Word-ისთვის, LibreOffice-ისა და Google Docs-ისთვის, რაც საშუალებას გაძლევთ, პირდაპირ ტექსტში ჩასვათ ციტატები და ავტომატურად შექმნათ ბიბლიოგრაფია. Mendeley Cite-იც ანალოგიურად მუშაობს Word-თან და Microsoft 365-თან.
შესაძლებელია თუ არა Mendeley-დან Zotero-ში მონაცემების გადატანა?
დიახ, შესაძლებელია და პროცესი უკვე ძალიან მარტივია. თუ ადრე Mendeley-ს იყენებდით და ახლა Zotero-ზე გადასვლა გსურთ, თქვენი ბიბლიოთეკის დაკარგვის არ უნდა შეგეშინდეთ. Zotero-ს დეველოპერებმა გაითვალისწინეს მომხმარებლების სურვილი და მონაცემთა გადატანის პირდაპირი ფუნქცია დაამატეს.
Zotero-ს 6.0.19 (2022 წლის დეკემბერი) და უფრო ახალ ვერსიებს შეუძლიათ პირდაპირ წაიკითხონ Mendeley-ს მონაცემები თქვენი ონლაინ ანგარიშიდან. იმპორტის პროცესი ავტომატიზებულია: Zotero გადმოწერს თქვენს ყველა წყაროს, შენიშვნას და, რაც მთავარია, შეინარჩუნებს თქვენ მიერ შექმნილ საქაღალდეების (კოლექციების) სტრუქტურას.
Mendeley-დან Zotero-ში გადასასვლელად, გახსენით Zotero, გადადით File > Import... მენიუში და აირჩიეთ „Mendeley Reference Manager (online import)“. Zotero ავტომატურად დაუკავშირდება თქვენს Mendeley ანგარიშს და გადმოიტანს მთელ ბიბლიოთეკას.
Zotero-ს გუნდის ეს ნაბიჯი პასუხი იყო Mendeley-ს გადაწყვეტილებაზე, დაეშიფრა თავისი მონაცემთა ბაზა. ამით მათ მომხმარებლებს მონაცემთა თავისუფლება დაუბრუნეს. ამიტომ, თუ Mendeley-ს შეზღუდვები გაწუხებთ, Zotero-ზე გადასვლა უმტკივნეულოდ შეგიძლიათ.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ უფასო მეხსიერებას გვთავაზობს Zotero და Mendeley?
Zotero-ს უფასო გეგმა მოიცავს 300 მბ მეხსიერებას ფაილებისთვის. Mendeley, თავის მხრივ, გაცილებით მეტს, 2 გბ-ს გთავაზობთ. თუმცა, თუ მეხსიერების გაზრდა დაგჭირდებათ, Zotero-ს ფასიანი გეგმები უფრო ხელმისაწვდომია.
შესაძლებელია თუ არა Mendeley-ს ბიბლიოთეკის Zotero-ში იმპორტი?
დიახ, Zotero-ს უახლეს ვერსიებს შეუძლიათ პირდაპირ დაუკავშირდნენ თქვენს Mendeley-ს ონლაინ ანგარიშს და იმპორტირება გაუკეთონ მთელ ბიბლიოთეკას, საქაღალდეების სტრუქტურის, შენიშვნებისა და დანართების ჩათვლით. პროცესი ავტომატიზებულია და ძალიან მარტივია.
რომელი პლატფორმაა უკეთესი თანამშრომლობისთვის?
Zotero ამ მხრივ უფრო მოქნილია. ის საშუალებას გაძლევთ შექმნათ ჯგუფური ბიბლიოთეკები და გაუზიაროთ ისინი შეუზღუდავი რაოდენობის კოლეგას უფასოდ. ეს იდეალურია ერთობლივ პროექტებზე მუშაობისთვის. Mendeley-ს ჯგუფური ფუნქციები უფრო შეზღუდულია.
აქვთ თუ არა Zotero-სა და Mendeley-ს მობილური აპლიკაციები?
Zotero-ს აქვს ოფიციალური აპლიკაცია iOS-ისთვის და საზოგადოების მიერ შექმნილი აპლიკაციები Android-ისთვის. Mendeley-მ 2021 წელს შეწყვიტა თავისი მობილური აპლიკაციების მხარდაჭერა, ამიტომ მას ოფიციალური მობილური აპლიკაცია აღარ გააჩნია.
რამდენი ციტირების სტილის მხარდაჭერა აქვს Zotero-ს?
Zotero-ს 9,000-ზე მეტი ჩაშენებული ციტირების სტილი აქვს, რაც ფარავს თითქმის ყველა ცნობილ აკადემიურ ჟურნალსა და უნივერსიტეტს. ეს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ბაზაა მსგავს პროგრამებს შორის და Zotero-ს მთავარი უპირატესობაა.
არის თუ არა Zotero და Mendeley უფასო?
დიახ, ორივე პროგრამას აქვს სრულად ფუნქციური უფასო ვერსია. ფასიანი ხდება მხოლოდ დამატებითი ღრუბლოვანი მეხსიერება. Zotero-ს შემთხვევაში, 300 მბ-ზე მეტი მეხსიერებისთვის საჭიროა თანხის გადახდა, Mendeley-ს შემთხვევაში კი — 2 გბ-ზე მეტისთვის.
რა ბედი ეწევა ჩემს მონაცემებს, თუ ერთიდან მეორე პლატფორმაზე გადავალ?
Zotero-ში გადასვლისას თქვენი მონაცემები სრულად შენარჩუნდება. Zotero-ს შეუძლია Mendeley-დან თქვენი ბიბლიოთეკის, კოლექციების სტრუქტურისა და ანოტაციების იმპორტირება. Zotero, როგორც ღია კოდის პლატფორმა, გარანტიას გაძლევთ, რომ თქვენი მონაცემები ყოველთვის თქვენს საკუთრებაში დარჩება.
სცადეთ referati.ai — ხელოვნური ინტელექტი ქართულ ენაზე აკადემიური წერისთვის.
