Zotero և Mendeley՝ ինչպես ավտոմատացնել աղբյուրների կառավարումը
Բովանդակություն
Zotero-ն և Mendeley-ն անվճար ծրագրեր են, որոնք ավտոմատացնում են գիտական աշխատանքի համար աղբյուրների կառավարումը։ Դրանք թույլ են տալիս մեկ կտտոցով պահպանել գիտական հոդվածներ, գրքեր ու կայքէջեր, կազմակերպել դրանք և ավտոմատ կերպով ստեղծել հղումներ ու գրականության ցանկ ձեր տեքստում։ Zotero-ն բաց կոդով, ճկուն ծրագիր է՝ իդեալական տարբեր տեսակի աղբյուրների հետ աշխատելու համար։ Mendeley-ն առանձնանում է իր հարմարավետ ինտերֆեյսով, ներկառուցված PDF խմբագրիչով և ակադեմիական սոցիալական ցանցի գործիքներով։
Ի՞նչ է ընդհանրապես աղբյուրների կառավարման ծրագիրը։
Պատկերացրեք՝ դուք ժամերով փնտրում եք գիտական հոդվածներ, ներբեռնում տասնյակ PDF ֆայլեր, իսկ հետո փորձում եք հիշել՝ որ միտքը որ հոդվածից էիք վերցրել։ Աղբյուրների կառավարման ծրագիրը թվային գրադարանավար է, որը լուծում է հենց այս խնդիրը։ Այն հավաքում, պահպանում և կազմակերպում է ձեր բոլոր աղբյուրները մեկ տեղում՝ ավտոմատ կերպով։
Այս գործիքները սովորաբար բաղկացած են երեք հիմնական մասից.
- Համակարգչային ծրագիր։ Սա ձեր անձնական գրադարանն է, որտեղ պահվում են բոլոր աղբյուրների տվյալները (հեղինակ, վերնագիր, տարեթիվ) և հենց PDF ֆայլերը։
- Բրաուզերի հավելում։ Թույլ է տալիս մեկ կտտոցով գիտական շտեմարաններից (Google Scholar, JSTOR և այլն) կամ ցանկացած կայքից աղբյուրը ներմուծել ձեր գրադարան։
- Տեքստային խմբագրիչի հավելում։ Ինտեգրվում է Microsoft Word-ի, Google Docs-ի կամ LibreOffice-ի հետ՝ թույլ տալով տեքստում հեշտությամբ ավելացնել մեջբերումներ և վայրկյանների ընթացքում ստանալ պատրաստի գրականության ցանկ։ Այն ձևավորվում է ըստ պահանջվող ոճի (APA, Chicago, MLA և հազարավոր այլ ոճեր)։
Սա նշանակում է, որ դուք այլևս ստիպված չեք լինի ձեռքով հավաքել յուրաքանչյուր ստորակետն ու կետը։ Ծրագիրն անում է դա ձեր փոխարեն։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նման գործիքներ օգտագործող ուսանողներն ու գիտնականները մինչև 30 %-ով կրճատում են աշխատանքի ձևավորման վրա ծախսվող ժամանակը։ Սա ահռելի խնայողություն է։
Պատկերացրեք, որ դուք հոդված եք գտել PubMed-ում։ Zotero-ի կամ Mendeley-ի բրաուզերի հավելման կոճակը սեղմելով՝ ծրագիրն ավտոմատ կպահպանի հոդվածի ամբողջական տվյալները (մետատվյալները) և PDF ֆայլը։ Հետո, երբ Word-ում գրեք «ինչպես ցույց է տվել Սմիթը (2021)», ծրագիրն ավտոմատ կավելացնի հղումը և կներառի այն ձեր աշխատանքի վերջի գրականության ցանկում։
Zotero-ն ի՞նչ առավելություններ ունի։
Zotero-ն շատերի համար նախընտրելի տարբերակ է մի քանի հիմնական պատճառով։ Առաջին հերթին՝ այն լիովին անվճար է և բաց կոդով։ Սա նշանակում է, որ այն ստեղծում և պահպանում է անկախ մշակողների համայնքը, ոչ թե մեծ կորպորացիա։ Դուք կախված չեք որևէ ընկերության քաղաքականությունից և կարող եք վստահ լինել, որ ծրագիրը միշտ հասանելի կլինի։
Zotero-ի հիմնական ուժեղ կողմերն են՝
- Ճկունություն։ Քանի որ Zotero-ն բաց կոդով է, այն հիանալի է աշխատում ինչպես ստանդարտ գիտական հոդվածների, այնպես էլ բազմատեսակ աղբյուրների հետ՝ գրքեր, թերթի հոդվածներ, կայքէջեր, զեկույցներ, նույնիսկ YouTube-ի տեսանյութեր։ Նրա բրաուզերի հավելումը՝ Zotero Connector-ը, համարվում է լավագույններից մեկը ոլորտում։
- Անկախություն։ Ձեր տվյալները պահվում են ձեր սեփական համակարգչում, և դուք ունեք ամբողջական վերահսկողություն ձեր գրադարանի նկատմամբ։ Անվճար տարբերակը տրամադրում է 300 ՄԲ ամպային պահեստ՝ ձեր աղբյուրների տվյալները տարբեր սարքերի միջև համաժամանակացնելու համար։ PDF ֆայլերի համար կարող եք օգտագործել ձեր սեփական ամպային լուծումները կամ ընդլայնել Zotero-ի տարածքը։
- Համայնքի աջակցություն։ Եթե որևէ խնդիր կամ հարց ունեք, Zotero-ի ֆորումներում միշտ կգտնեք մարդկանց, ովքեր պատրաստ են օգնել։ Գոյություն ունեն հարյուրավոր հավելումներ, որոնք ընդլայնում են ծրագրի հնարավորությունները։
Zotero-ն հատկապես հարմար է հումանիտար և սոցիալական գիտությունների ներկայացուցիչների համար, ովքեր հաճախ աշխատում են տարբեր տեսակի աղբյուրների հետ։ Zotero-ի պաշտոնական կայքից կարող եք ներբեռնել ծրագիրը և սկսել օգտագործել այն հենց այսօր։
Zotero-ն ունի «Խմբեր» (Groups) ստեղծելու հիանալի հնարավորություն։ Եթե դուք համակուրսեցիների կամ գործընկերների հետ աշխատում եք ընդհանուր նախագծի վրա, կարող եք ստեղծել ընդհանուր գրադարան և կիսվել աղբյուրներով ու նշումներով։
Mendeley-ն ի՞նչով է առանձնանում։
Mendeley-ն մեկ այլ հզոր գործիք է, որը պատկանում է գիտական հրատարակչության հսկա Elsevier-ին։ Այս հանգամանքը նրա ամենամեծ առավելությունն ու, միևնույն ժամանակ, թերությունն է։ Mendeley-ն առաջարկում է շատ հարմարավետ, ժամանակակից ինտերֆեյս և սերտորեն ինտեգրված է Elsevier-ի մյուս արտադրանքների՝ Scopus և ScienceDirect շտեմարանների հետ։
Mendeley-ի առանձնահատկություններն են՝
- PDF ընթերցիչ և նշումներ։ Mendeley-ն ունի ներկառուցված հիանալի PDF ընթերցիչ, որը թույլ է տալիս ընդգծել տեքստը, ավելացնել մեկնաբանություններ և կատարել նշումներ անմիջապես ֆայլի մեջ։ Այս բոլոր փոփոխությունները համաժամանակացվում են ձեր բոլոր սարքերի միջև։
- Սոցիալական ցանցի տարրեր։ Mendeley-ն նաև գործում է որպես ակադեմիական սոցիալական ցանց։ Դուք կարող եք ստեղծել ձեր պրոֆիլը, հետևել այլ գիտնականների, տեսնել, թե ինչ հոդվածներ են նրանք կարդում, և ստանալ ձեր հետաքրքրություններին համապատասխան նոր գրականության առաջարկներ։
- Մեծ ամպային տարածք։ Անվճար տարբերակը տրամադրում է 2 ԳԲ ամպային պահեստ, ինչը զգալիորեն ավելին է, քան Zotero-ի 300 ՄԲ-ը։ Սա բավարար է հարյուրավոր PDF ֆայլեր պահելու համար։
Mendeley-ն հաճախ նախընտրում են բնական և տեխնիկական գիտությունների (ԲՏՃՄ/STEM) ոլորտի մասնագետները, քանի որ նրանց համար շատ կարևոր է մշտական կապը Elsevier-ի հսկայական տվյալների բազաների հետ։ Mendeley-ի կայքում կարող եք գրանցվել և սկսել օգտագործել այս հարթակը։
Քանի որ Mendeley-ն պատկանում է Elsevier-ին, որոշ օգտատերեր մտահոգված են իրենց տվյալների նկատմամբ վերահսկողության և ծառայության հնարավոր փոփոխությունների առումով։ Օրինակ՝ վերջերս ընկերությունը որոշ փոփոխություններ կատարեց, որոնք սահմանափակեցին որոշ անվճար գործառույթներ։
Zotero, թե՞ Mendeley. ո՞րը ընտրել։
Միանշանակ պատասխան չկա։ Ընտրությունը կախված է ձեր անձնական կարիքներից և նախասիրություններից։ Եթե ձեզ համար կարևոր են բաց կոդը, ճկունությունը և համայնքի աջակցությունը, ապա Zotero-ն հավանաբար լավագույն ընտրությունն է։ Իսկ եթե գնահատում եք հարմարավետ ինտերֆեյսը, ներկառուցված PDF խմբագրիչը և սոցիալական գործիքները, Mendeley-ն կարող է ավելի հարմար լինել։
Եկեք համեմատենք դրանց հիմնական հատկանիշները։
| Հատկանիշ | Zotero | Mendeley |
|---|---|---|
| Գին | Լիովին անվճար և բաց կոդով | Անվճար հիմնական պլան (Freemium) |
| Ամպային պահեստ | 300 ՄԲ անվճար (տվյալների համար), ընդլայնվող | 2 ԳԲ անվճար (տվյալների և ֆայլերի համար) |
| Սեփականատեր | Անկախ, շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն | Elsevier (խոշոր կոմերցիոն հրատարակիչ) |
| Հիմնական առավելություն | Առավելագույն ճկունություն, անկախություն | Հարմարավետ ինտերֆեյս, ինտեգրում Elsevier-ի հետ |
| Լավագույնն է | Հումանիտար գիտնականների, ուսանողների, գաղտնիության ջատագովների համար | ԲՏՃՄ ոլորտի գիտնականների, Elsevier-ի բազաներից օգտվողների համար |
| Համագործակցություն | Խմբային գրադարաններ (անսահմանափակ անդամներ) | Խմբային գրադարաններ (սահմանափակումներով անվճար պլանում) |
Ի վերջո, երկու գործիքներն էլ հիանալի են։ Լավագույն տարբերակը երկուսն էլ փորձելն է։ Ներբեռնեք երկու ծրագրերն էլ, փորձեք մի քանի աղբյուր ներմուծել, ավելացրեք մեջբերում ձեր փաստաթղթում և տեսեք, թե որի աշխատանքի տրամաբանությունն է ձեզ ավելի հոգեհարազատ։ Այս գործիքների վրա ծախսված մի քանի ժամը հետագայում կխնայի ձեր տասնյակ, եթե ոչ հարյուրավոր ժամերը։
Հաճախ տրվող հարցեր
Արդյո՞ք Zotero-ն լիովին անվճար է։
Այո՛, Zotero ծրագիրն ինքնին լիովին անվճար է և բաց կոդով։ Անվճար տրամադրվում է 300 ՄԲ ամպային պահեստ՝ ձեր գրադարանի տվյալները համաժամանակացնելու համար։ Եթե ցանկանում եք նաև ձեր PDF ֆայլերը պահել Zotero-ի ամպում, կարող եք վճարովի հիմունքներով ընդլայնել պահեստի ծավալը։
Mendeley-ն ի՞նչ օպերացիոն համակարգերի վրա է աշխատում։
Mendeley-ն ունի տարբերակներ բոլոր հիմնական օպերացիոն համակարգերի համար՝ Windows, macOS և Linux։ Այն նաև ունի վեբ տարբերակ, որը հասանելի է ցանկացած բրաուզերից, ինչպես նաև բջջային հավելվածներ iOS-ի և Android-ի համար՝ ձեր գրադարանին ցանկացած վայրից հասանելիություն ունենալու համար։
Կարո՞ղ եմ իմ գրադարանը տեղափոխել այլ ծրագրից Zotero կամ Mendeley։
Այո՛, երկու ծրագրերն էլ աջակցում են ստանդարտ ձևաչափերի (օրինակ՝ BibTeX, RIS, EndNote XML) ներմուծում։ Սա նշանակում է, որ եթե նախկինում օգտագործել եք մեկ այլ ծրագիր (օրինակ՝ EndNote), կարող եք հեշտությամբ ձեր ամբողջ գրադարանը տեղափոխել Zotero կամ Mendeley՝ առանց տվյալներ կորցնելու։
Ինչպե՞ս են մեջբերումներն ավելացվում տեքստում։
Zotero-ն և Mendeley-ն տրամադրում են հավելումներ (plugins) հայտնի տեքստային խմբագրիչների համար (Microsoft Word, LibreOffice, Google Docs)։ Դրանք ձեր խմբագրիչում ավելացնում են նոր գործիքագոտի, որի միջոցով կարող եք ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրը և մեկ կտտոցով ավելացնել մեջբերումը տեքստում։
Կարո՞ղ եմ համագործակցել այլ մարդկանց հետ այս ծրագրերով։
Այո՛, երկու ծրագրերն էլ ունեն խմբային աշխատանքի հնարավորություն։ Zotero-ում կարող եք ստեղծել անսահմանափակ թվով անդամներով խմբեր և կիսվել աղբյուրներով։ Mendeley-ում նույնպես կան խմբեր, սակայն անվճար տարբերակում դրանց չափի և քանակի վրա կարող են լինել որոշ սահմանափակումներ։
Ի՞նչ տարբերություն կա Zotero-ի համակարգչային և վեբ տարբերակների միջև։
Համակարգչային ծրագիրը լիարժեք գործիք է՝ գրադարանը կառավարելու և տեքստային խմբագրիչի հետ ինտեգրվելու համար։ Վեբ տարբերակը հիմնականում նախատեսված է ձեր գրադարանը դիտելու համար, երբ ձեր համակարգչի մոտ չեք, ինչպես նաև աղբյուրները դասավորելու և խմբերում աշխատելու համար։
Անհրաժե՞շտ է ինտերնետ կապ՝ այս ծրագրերն օգտագործելու համար։
Ո՛չ, ձեր հիմնական գրադարանը պահվում է ձեր համակարգչի վրա, այնպես որ կարող եք աշխատել ձեր աղբյուրների հետ նույնիսկ առանց ինտերնետ կապի։ Ինտերնետն անհրաժեշտ է նոր աղբյուրներ ավելացնելու կամ ձեր գրադարանը տարբեր սարքերի միջև համաժամանակացնելու համար։
Երբ ձեր աղբյուրներն արդեն կարգի են բերված Zotero-ի կամ Mendeley-ի օգնությամբ, հաջորդ քայլը բուն տեքստը գրելն է։ Եթե փնտրում եք գործիք, որը կօգնի կազմակերպել մտքերը, կառուցել փաստարկները և արագացնել գրելու գործընթացը, կարող եք փորձել referati.ai-ն՝ հատուկ ակադեմիական տեքստերի համար ստեղծված արհեստական բանականություն։
