Ինչպե՞ս գրել գրախոսություն գրքի կամ հոդվածի մասին
Բովանդակություն
Որակյալ գրախոսությունը ոչ թե պարզապես «կարծիք» է, այլ աշխատության հիմնավորված վերլուծություն։ Այն պահանջում է հստակ կառուցվածք՝ ներածություն, քննադատական վերլուծություն և եզրակացություն։ Գիտական տեքստերի համար կարևոր է հետևել տեխնիկական պահանջներին (օրինակ՝ 35 000 նիշ ծավալ, Sylfaen տառատեսակ, 1,5 միջտողային հեռավորություն) և հղում անել վերջին 10 տարվա հետազոտություններին՝ ցույց տալու համար, որ տիրապետում եք թեմայի արդի վիճակին։
Ի՞նչ է գրախոսությունը և որն է դրա նպատակը։
Պատկերացրեք՝ կարդացել եք մի գիրք և ուզում եք կիսվել տպավորություններով։ Որակյալ գրախոսությունը շատ ավելին է, քան պարզապես «հավանեցի» կամ «չհավանեցի» ասելը։ Այն աշխատության խորը, փաստարկված գնահատականն է՝ նպատակ ունենալով օգնել մյուս ընթերցողներին կողմնորոշվել տեղեկատվության հոսքում և հասկանալ՝ արդյոք տվյալ գործն արժե իրենց ժամանակին։
Թեև առօրյա խոսքում «գրախոսություն» և «կարծիք» բառերը հաճախ փոխարինում են իրար, դրանք նույնը չեն։ Կարծիքը կարող է լինել զգացմունքային ու չհիմնավորված։ Իսկ լավ գրախոսությունն ունի հստակ նպատակներ՝
- Գնահատել աշխատության ուժեղ և թույլ կողմերը՝ օբյեկտիվ չափանիշներով։
- Վերլուծել հեղինակի առաջ քաշած գաղափարները, փաստարկների տրամաբանությունը և օգտագործած մեթոդները։
- Տեղորոշել աշխատանքը տվյալ ոլորտի գիտելիքի համատեքստում՝ ցույց տալով դրա նորարարությունը կամ, ընդհակառակը, հակասությունները։
Օրինակ, Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչությունը նպատակ ունի խթանել գիտության համար կարևոր աշխատությունների ստեղծումը։ Որակյալ գրախոսությունը հենց այն գործիքն է, որն օգնում է զտել և առանձնացնել նման արժեքավոր գործերը։ Այն լավ ուղեցույց է։
Գրախոսությունը և կարծիքը տարբեր հասկացություններ են։ Գրախոսությունը կառուցվածքային, փաստարկված վերլուծություն է, մինչդեռ կարծիքը կարող է լինել պարզապես անձնական տպավորություն։
Ինչպե՞ս կառուցել գիտական գրախոսությունը։
Լավ գիտական գրախոսությունը հետևում է հստակ տրամաբանության՝ սահուն տանելով ընթերցողին ներածությունից դեպի եզրակացություն։ Ըստ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի պահանջների, գիտական տեքստը պետք է ունենա չորս հիմնական բաղադրիչ՝ ներածություն, մեթոդների նկարագրություն, վերլուծություն և արդյունքների ամփոփում։
Ահա հիմնական բաժինները, որոնք պետք է ներառեք ձեր գրախոսության մեջ՝
- Վերնագիր և բնգիր (ամփոփում)։ Վերնագիրը պետք է լինի հակիրճ ու տեղեկատվական։ Դրան հետևում է բնգիրը (անգլերեն՝ abstract), որը 150-250 բառի սահմաններում ամփոփում է աշխատանքի էությունը։ Այն պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին՝ ո՞րն է խնդիրը, ի՞նչ նպատակ է դրված, ի՞նչ մեթոդներ են կիրառվել և ի՞նչ հիմնական արդյունքներ են ստացվել։
- Ներածություն։ Այստեղ ներկայացրեք գրախոսվող աշխատանքը, դրա հեղինակին և հիմնական թեման։ Հակիրճ բացատրեք, թե ինչու է այս թեման արդիական և ի՞նչ հիմնական փաստարկ (թեզ) է առաջ քաշում հեղինակը։ Ներածությունը պետք է գրավի ընթերցողի ուշադրությունը։
- Հիմնական մաս (վերլուծություն)։ Սա գրախոսության ամենակարևոր և ծավալուն հատվածն է։ Այստեղ դուք քննադատաբար վերլուծում եք աշխատանքը։ Խոսեք հեղինակի օգտագործած մեթոդաբանության, տվյալների հավաստիության և փաստարկների ամրության մասին։ Ցույց տվեք՝ որքանով է հեղինակին հաջողվել հասնել իր նպատակներին։ Թերությունները նշելու հետ մեկտեղ պետք է առանձնացնել նաև աշխատության ուժեղ կողմերը։
- Եզրակացություն։ Այս բաժինը հակիրճ (մինչև 200 բառ) ամփոփում է ձեր վերլուծության հիմնական կետերը։ Կրկին շեշտեք աշխատության գլխավոր արժանիքներն ու թերությունները և տվեք ձեր վերջնական գնահատականը։ Արդյոք խորհո՞ւրդ կտաք կարդալ այս գիրքը։ Ո՞ւմ համար է այն հատկապես օգտակար։
| Բաղադրիչ | Նպատակը և պահանջները |
|---|---|
| Բնգիր (ամփոփում) | Ներկայացնում է ամբողջ աշխատանքը հակիրճ (մինչև 250 բառ)՝ նշելով խնդիրը, նպատակը, մեթոդները և հիմնական արդյունքները։ |
| Եզրակացություն | Ամփոփում է կատարված վերլուծությունը և ներկայացնում վերջնական հետևությունները (մինչև 200 բառ)՝ առանց նոր տեղեկություն ներմուծելու։ |
Ի՞նչ պահանջներ կան աղբյուրների հղման և ակադեմիական բարեխղճության համար։
Ակադեմիական բարեխղճությունը ցանկացած գիտական աշխատանքի հիմքն է։ Սա նշանակում է, որ պետք է և՛ խուսափել գրագողությունից, և՛ ճիշտ հղում անել օգտագործված աղբյուրներին։ Դա ցույց է տալիս, որ դուք հարգում եք այլ գիտնականների աշխատանքը և ձեր վերլուծությունը կառուցում եք ամուր հիմքերի վրա, ոչ թե օդից վերցված պնդումներով։
Հիմնական կանոններից մեկը, որը նշվում է ԵՊՀ հրատարակչության ուղեցույցում, վերջին տասնամյակի հետազոտությունների օգտագործումն է։ Սա ձեր աշխատանքի արդիականության երաշխիքն է։ Իհարկե, դասական, հիմնարար գործերին հղում անելը նույնպես կարևոր է, բայց պետք է ցույց տաք, որ տեղյակ եք նաև թեմայի շուրջ վերջին զարգացումներից։
Մեկ այլ կարևոր կետ է աղբյուրների տարբերակումը։
- Գրականության ցանկում (մատենագիտություն) պետք է ընդգրկվեն միայն գիտական առաջնային աղբյուրներ՝ հոդվածներ, մենագրություններ, գրքեր։
- Ծանոթագրություններում (footnotes) պետք է նշվեն վիճակագրական տվյալները, պաշտոնական փաստաթղթերը, հաշվետվությունները և ինտերնետային կայքերը։
Զգույշ եղեք։ Վիճակագրական տվյալները, պաշտոնական հաշվետվությունները կամ կայքերը պետք է հղվեն ծանոթագրություններում, ոչ թե գրականության հիմնական ցանկում։ Սա ակադեմիական ձևաչափման կարևոր կանոն է, որի խախտումը կարող է սխալ տպավորություն ստեղծել։
Ակադեմիական բարեխղճությունը վերաբերում է նաև հեղինակությանը։ Եթե հոդվածը գրվում է մի քանի հոգով, յուրաքանչյուրի ներդրումը պետք է հստակ լինի։ Հեղինակ համարվելու չափանիշները ներառում են գաղափարի մշակմանը, տվյալների հավաքագրմանը, վերլուծությանն ու մեկնաբանությանը մասնակցելը, և ոչ թե պարզապես տեքստը գրելը։
Որո՞նք են ակադեմիական տեքստերի ձևաչափման հիմնական կանոնները։
Յուրաքանչյուր գիտական հրատարակություն իր տեխնիկական պահանջներն ունի, որոնց պետք է անպայման հետևել։ Դրանք անտեսելը կարող է ձեր աշխատանքի մերժման պատճառ դառնալ՝ անկախ բովանդակության որակից։ Որպես օրինակ՝ դիտարկենք Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի պարբերականի պահանջները, որոնք բավականին բնորոշ են հայկական ակադեմիական շրջանակների համար։
Ահա հիմնական տեխնիկական պահանջները՝
- Ծավալ։ Հոդվածի ընդհանուր ծավալը, ներառյալ բացատանիշերն ու կետադրական նշանները, չպետք է գերազանցի 35 000 նիշը։
- Տառատեսակ և չափս։ Հայերեն տեքստերի համար պահանջվում է Sylfaen Unicode տառատեսակ՝ 12 pt տառաչափով։ Ռուսերեն և անգլերեն տեքստերի համար՝ Times New Roman, նույն չափսով։
- Միջտողային հեռավորություն։ Տեքստը պետք է հավաքվի 1,5 միջտողային հեռավորությամբ։
- Լուսանցքներ։ Էջի բոլոր կողմերից (վերև, ներքև, աջ, ձախ) պետք է թողնել 2 սմ լուսանցք։
- Բանալի բառեր։ Բնգրից հետո պետք է նշել 7-10 բանալի բառ կամ բառակապակցություն, որոնք նկարագրում են հոդվածի հիմնական թեմաները։
- Ամփոփումներ։ Բացի հայերեն բնգրից (մինչև 200 բառ), պահանջվում է նաև անգլերեն ամփոփում (abstract)՝ 150-200 բառի սահմաններում։
Պատկերացրեք՝ հոդված եք ուղարկում Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի պարբերականին։ Ձեր Word ֆայլը պետք է ունենա 2 սմ լուսանցքներ, հայերեն տեքստը պետք է լինի Sylfaen Unicode 12 տառաչափով, իսկ վերջում պետք է ավելացնեք 7-10 բանալի բառ, օրինակ՝ «գրախոսություն», «գիտական հոդված», «ակադեմիական բարեխղճություն»։
Այս կանոններին հետևելը ցույց է տալիս ձեր պրոֆեսիոնալիզմը և հարգանքը հրատարակչության աշխատանքի նկատմամբ։ Միշտ ուշադիր կարդացեք կոնկրետ ամսագրի ուղեցույցը՝ նախքան ձեր աշխատանքն ուղարկելը։
Հաճախ տրվող հարցեր
Ի՞նչ է գրախոսությունը և ինչո՞վ է այն տարբերվում պարզ կարծիքից։
Գրախոսությունը գիտական, գրական կամ արվեստի գործի կառուցվածքային և քննադատական վերլուծությունն է։ Ի տարբերություն պարզ կարծիքի, որը կարող է սուբյեկտիվ լինել, գրախոսությունը պահանջում է օբյեկտիվ գնահատական, հիմնավորված փաստարկներ և աշխատության տեղի որոշում համապատասխան ոլորտի համատեքստում։
Որո՞նք են գիտական գրախոսության հիմնական բաղադրիչները։
Գիտական գրախոսությունը սովորաբար ներառում է վերնագիր, բնգիր (ամփոփում), ներածություն (որտեղ ներկայացվում է աշխատանքը), հիմնական մաս (որտեղ կատարվում է քննադատական վերլուծություն), եզրակացություն (որտեղ ամփոփվում են հիմնական դրույթները) և օգտագործված գրականության ցանկ։
Քանի՞ բառ պետք է լինի բնգիրը (ամփոփումը) և ի՞նչ պետք է ներառի։
Գիտական հոդվածի բնգիրը (abstract) սովորաբար լինում է 150-250 բառի սահմաններում։ Բնգիրը պետք է հակիրճ ներկայացնի հետազոտության առարկան, խնդիրը, նպատակը, կիրառված մեթոդները և ստացված հիմնական արդյունքներն ու եզրահանգումները։ Այն պետք է ընթերցողին ամբողջական պատկերացում տա աշխատանքի մասին։
Ինչպե՞ս պետք է հղում կատարել աղբյուրներին։
Գիտական աշխատանքներին (մենագրություններ, հոդվածներ) պետք է հղում կատարել մատենագիտության ցանկում։ Իսկ վիճակագրական տվյալները, պաշտոնական փաստաթղթերը, զեկույցները և ինտերնետային աղբյուրները պետք է հղվեն տեքստի ներսում՝ ծանոթագրությունների (footnotes) միջոցով։ Սա ակադեմիական գրելաոճի կարևոր պահանջ է։
Պարտադի՞ր է արդյոք հղում անել վերջին 10 տարվա հետազոտություններին։
Այո, խիստ ցանկալի է։ Ժամանակակից հետազոտություններին (հրապարակված վերջին 5-10 տարում) հղում կատարելը ցույց է տալիս, որ դուք տեղյակ եք ձեր ոլորտի արդի զարգացումներից։ Սա ձեր աշխատանքը կառուցում է թարմ գիտելիքի վրա և հավելյալ կշիռ է հաղորդում ձեր գրախոսությանը կամ հոդվածին։
Ի՞նչ տեխնիկական պահանջներ կան հայերեն տեքստի ձևաչափման համար։
Թեև պահանջները կարող են տարբերվել, շատ հայկական գիտական հրատարակություններ պահանջում են Sylfaen Unicode տառատեսակ, 12 pt տառաչափ, 1,5 միջտողային հեռավորություն և 2 սմ լուսանցքներ էջի բոլոր կողմերից։ Միշտ ճշտեք կոնկրետ հրատարակչության պահանջները նախքան աշխատանքն ուղարկելը։
Ինչպե՞ս նշել ներդրումը, եթե հոդվածը մի քանի հեղինակ ունի։
Համահեղինակության դեպքում ընդունված է նշել յուրաքանչյուրի ներդրումը։ Հեղինակային իրավունքը տարածվում է նրանց վրա, ովքեր էական ներդրում են ունեցել գաղափարի մշակման, տվյալների հավաքագրման, վերլուծության, մեկնաբանման կամ տեքստի պատրաստման գործում։ Որոշ ամսագրեր պահանջում են հստակ նկարագրել յուրաքանչյուրի դերը։
Գրախոսություն գրելը հմտություն է, որը զարգանում է փորձի հետ։ Եթե դժվարանում եք կառուցվածքը պահպանել կամ ճիշտ բառեր գտնել, կարող եք օգտվել ժամանակակից գործիքներից։ Օրինակ՝ փորձեք referati.ai-ն՝ ակադեմիական տեքստերի համար ստեղծված արհեստական բանականություն, որը կօգնի ձևակերպել մտքերը և հետևել ձևաչափման կանոններին։
