შემიძლია თუ არა კურსური ნაშრომის გამოყენება სადიპლომოში?
სარჩევი5
მოკლედ, თქვენი ძველი კურსული ნაშრომის სადიპლომოში გამოყენება შესაძლებელია, მაგრამ მხოლოდ ერთი მთავარი პირობით: სრული გამჭვირვალობით და თქვენი ხელმძღვანელის ნებართვით. საკუთარი ნაშრომის ნაწილების ხელახლა გამოყენება მისი წარმომავლობის მითითების გარეშე „თვითპლაგიატად“ ითვლება, რაც აკადემიური უპატიოსნობაა.
- მთავარი წესი: სანამ ძველი მასალის გამოყენებას გადაწყვეტთ, აუცილებლად დაელაპარაკეთ თქვენს ხელმძღვანელს.
- პრობლემის არსი: პრობლემა თავად ტექსტის გამეორება კი არ არის, მთავარი პრობლემა მკითხველის მოტყუებაა, თითქოს ნაშრომი სრულად ახალია.
- სტატისტიკა: ეს პრობლემა საკმაოდ გავრცელებულია. კვლევებით, ბიოსამედიცინო ლიტერატურაში გამოქვეყნებული ნაშრომების 10%-დან 20%-მდე სწორედ ასეთი დუბლირების შემთხვევაა.
- დასაშვებია: როგორც წესი, მეთოდოლოგიის აღწერის გამეორება მისაღებია.
- დაუშვებელია: ანალიზის, არგუმენტებისა და დასკვნების გამეორება თითქმის ყოველთვის პრობლემურია.
რა განსხვავებაა „თვითპლაგიატსა“ და „ტექსტის გადამუშავებას“ შორის?
„თვითპლაგიატი“ საკმაოდ უცნაური ტერმინია, რადგან საკუთარ თავს ვერაფერს მოჰპარავთ. სწორედ ამიტომ, ექსპერტები მის ნაცვლად უფრო ზუსტ ტერმინს — „ტექსტის გადამუშავებას“ (text recycling) ამჯობინებენ. მთავარი განსხვავება განზრახვაშია: პრობლემა იმდენად ტექსტის გამეორება არ არის, რამდენადაც ძველი მასალის ახლად გასაღების მცდელობა, რითაც მკითხველი შეცდომაში შეგყავთ.
ტერმინი „თვითპლაგიატი“ ბევრს შეცდომაში შეჰყავს. კალტექის წერის ცენტრის დირექტორის, სიუზან ჰოლის თქმით, იდეა, რომ საკუთარი ნაწერის ხელახლა გამოყენება ყოველთვის არასწორია, „შემოწმებას ვერ უძლებს, რადგან ჩვენ ყველანი მუდმივად ვიყენებთ საკუთარ ნაწერებს“. ის გვთავაზობს, რომ ამის ნაცვლად უფრო ნეიტრალური ტერმინი, „ტექსტის გადამუშავება“ გამოვიყენოთ.
პრობლემის არსი, აშშ-ის კვლევის კეთილსინდისიერების ოფისის განმარტებით, მკითხველის მოტყუებაა. როდესაც თქვენ ნაშრომს აბარებთ, თქვენი ხელმძღვანელი ან ჟურნალის რედაქტორი ფიქრობს, რომ ეს ახალი, ორიგინალური ნამუშევარია. თუ თქვენ ძველი ნაშრომის ნაწილებს ამის მითითების გარეშე იყენებთ, თქვენ სწორედ ამ მოლოდინს არღვევთ.
საინტერესოა, რომ აშშ-ის ფედერალური რეგულაციები (42 CFR Part 93) თვითპლაგიატს ოფიციალურად არ მიიჩნევს კვლევის არასწორად წარმართვად. ეს აჩვენებს, რომ საკითხი უფრო ეთიკური და აკადემიურია, ვიდრე მკაცრად იურიდიული.
მოკლედ, თვითპლაგიატი არის თქვენი საკუთარი, ადრე გამოქვეყნებული ან ჩაბარებული მასალის ხელახალი გამოყენება ისე, რომ არ აცნობებთ მკითხველს (ამ შემთხვევაში, თქვენს ლექტორს) მის თავდაპირველ წარმომავლობას. ეს ქმნის ილუზიას, რომ მთელი ნაშრომი ახალი და ორიგინალურია, რაც სიმართლეს არ შეესაბამება.
როდის არის დასაშვები საკუთარი ნაშრომის ხელახლა გამოყენება და როდის – დაუშვებელი?
ყველაფერი კონტექსტზეა დამოკიდებული. კვლევის მეთოდოლოგიის ან ტექნიკური აღწერების ხელახლა გამოყენება ხშირად მისაღებია, რადგან ეს სიზუსტესა და თანმიმდევრულობას უზრუნველყოფს. თუმცა, ანალიზის, დისკუსიის ან დასკვნების ნაწილის გამეორება თითქმის ყოველთვის არაეთიკურად ითვლება, რადგან ახალი ნაშრომი ახალ ინტელექტუალურ წვლილს უნდა წარმოადგენდეს.
წარმოიდგინეთ, რომ თქვენი კურსული ეხებოდა X თემას და ახლა სადიპლომოს წერთ Y თემაზე, რომელიც ნაწილობრივ ეფუძნება X-ს. შეგიძლიათ თუ არა კურსულიდან მასალის აღება? გადაწყვეტილების გასამარტივებლად, მოდით, შევადაროთ დასაშვები და დაუშვებელი შემთხვევები.
| დასაშვები გამოყენება (ტექსტის გადამუშავება) | დაუშვებელი გამოყენება (თვითპლაგიატი) |
|---|---|
| მეთოდოლოგიის აღწერა: თუ ერთსა და იმავე კვლევის მეთოდს იყენებთ, შეგიძლიათ მისი დეტალური აღწერა ხელახლა გამოიყენოთ. ეს ეფექტურია და თავიდან აგარიდებთ ერთი და იმავეს სხვადასხვა სიტყვებით თქმის აუცილებლობას. | დასკვნებისა და ანალიზის კოპირება: თქვენი ძველი ნაშრომის მთავარი არგუმენტების, ანალიზის ან დასკვნების პირდაპირ გადმოტანა ახალ ნაშრომში მიუღებელია. სადიპლომო ნაშრომმა ახალი ცოდნა ან ახალი პერსპექტივა უნდა შექმნას. |
| ლიტერატურის მიმოხილვის ნაწილი: თუ თქვენი სადიპლომო იმავე თეორიულ ჩარჩოს ეფუძნება, შეგიძლიათ ლიტერატურის მიმოხილვის ზოგიერთი ნაწილი გამოიყენოთ, თუმცა ის უნდა განაახლოთ და მოარგოთ სადიპლომოს კონტექსტს. | მთლიანი აბზაცების უცვლელად გადმოტანა: მთლიანი სექციების ან აბზაცების კოპირება-ჩასმა, მითითების გარეშე, თითქმის ყოველთვის თვითპლაგიატია. თითოეული ნაშრომი კონკრეტული მიზნისთვის იქმნება და შესაბამისად, ორიგინალური შინაარსი უნდა ჰქონდეს. |
| ნედლი მონაცემების გამოყენება: თუ კურსულში შეგროვებული მონაცემები გაქვთ, შეგიძლიათ ისინი ხელახლა გააანალიზოთ სადიპლომოში ახალი კუთხით ან ახალი კითხვების დასასმელად. | იგივე ნაშრომის სხვადასხვა კურსში ჩაბარება: ერთი და იგივე ნაშრომის მცირედი ცვლილებებით სხვადასხვა საგანში ჩაბარება ლექტორის ნებართვის გარეშე აკადემიური უპატიოსნების კლასიკური მაგალითია. |
კალტექის ექსპერტების განმარტებით, თუ მეცნიერი მწერების გამრავლების რთულ მექანიზმს აღწერს ერთ სტატიაში, მას შეუძლია ეს ზუსტი და ტექნიკური აღწერა სხვა სტატიაშიც გამოიყენოს სიცხადისთვის. მაგრამ თუ ის მეორე სტატიაში პირველი სტატიის დასკვნებსა და ინტერპრეტაციას გაიმეორებს, ეს უკვე არაეთიკური იქნება.
როგორც ხედავთ, მთავარი ზღვარი ახალი ინტელექტუალური წვლილის შეტანაზე გადის. ყველაზე უსაფრთხო გზა კი ყოველთვის ერთი და იგივეა: წინასწარ დაელაპარაკეთ თქვენს ხელმძღვანელს.
რატომ ითვლება საკუთარი ნაშრომის გამეორება პრობლემად?
აკადემიურ სამყაროში ავტორსა და მკითხველს შორის დაუწერელი შეთანხმება არსებობს: როცა ნაშრომს კითხულობ, მოელი, რომ ის ახალი და ორიგინალურია. საკუთარი ძველი ნამუშევრის ხელახალი გამოყენება გამჟღავნების გარეშე სწორედ ამ ნდობას არღვევს და მკითხველს ატყუებს, ისევე, როგორც კინოთეატრი მოგატყუებდათ, ახალი ფილმის ნაცვლად ძველი რომ გიჩვენოთ.
წარმოიდგინეთ, რომ კინოში ახალ ფილმზე მიდიხართ, ბილეთს ყიდულობთ, მაგრამ ეკრანზე ძველ, უკვე ნანახ ფილმს გირთავენ. იმედგაცრუებული დარჩებით, არა? აკადემიურ წერაშიც მკითხველი (ამ შემთხვევაში, თქვენი ლექტორი) ელის, რომ წარდგენილი ნამუშევარი ახალია და სპეციალურად ამ კონკრეტული დავალებისთვის შეიქმნა. როგორც მკვლევარი ჰექსამი აღნიშნავს, „თვითპლაგიატის არსი ისაა, რომ ავტორი ცდილობს მკითხველის მოტყუებას“.
ბევრი უნივერსიტეტი ამ საკითხს ძალიან სერიოზულად უყურებს. მაგალითად, მისურის უნივერსიტეტის წესების მიხედვით, სტუდენტის მიერ საკუთარი ძველი ნაშრომის ახლად გასაღება აკადემიურ უპატიოსნებად ითვლება. თქვენ ხომ ქულას იღებთ ახალი დავალების შესრულებისთვის და არა ძველის გადამუშავებისთვის.
სტუდენტი, რომელიც პირველ კურსზე დაწერილ ნაშრომს მცირე ცვლილებებით (მაგალითად, მხოლოდ სათაურის შეცვლით) მეორე კურსის სხვა საგანში აბარებს პროფესორის ინფორმირების გარეშე, აკადემიურ უპატიოსნებას სჩადის. პროფესორი აფასებს სტუდენტის მიერ კონკრეტული კურსის მასალის ათვისებას და ახალი ნაშრომის შექმნის უნარს.
ეს პრინციპი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სადიპლომო ნაშრომის შემთხვევაში, რომელიც თქვენი სწავლის კულმინაციაა და თქვენს დამოუკიდებელ კვლევით უნარებს უნდა აჩვენებდეს. ის ახალი და ორიგინალური წვლილი უნდა იყოს და არა უბრალოდ ძველი ნამუშევრების კრებული.
რამდენად ხშირია თვითპლაგიატი და რა შედეგები მოჰყვება მას?
ეს პრობლემა იმაზე გავრცელებულია, ვიდრე წარმოგიდგენიათ, განსაკუთრებით სამეცნიერო პუბლიკაციებში. ბიოსამედიცინო ლიტერატურის ანალიზი აჩვენებს, რომ დუბლირებული პუბლიკაციების მაჩვენებელი 10%-დან 20%-მდე მერყეობს. უფრო მეტიც, 2007-2011 წლებში განმეორებითი პუბლიკაცია სამეცნიერო სტატიების გაუქმების (retraction) რიგით მეორე მიზეზი იყო.
სტატისტიკა საკმაოდ თვალსაჩინოა. ჯერ კიდევ 2001 წელს ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ სამი წამყვანი ქირურგიული ჟურნალიდან აღებული 660 სტატიიდან 92, ანუ 14%, განმეორებითი პუბლიკაციის შემთხვევა იყო. ეს ნიშნავს, რომ ყოველი მეშვიდე სტატია, ფაქტობრივად, უკვე გამოქვეყნებული მასალის გამეორება გახლდათ.
სხვა, უფრო თანამედროვე ანალიზმა, რომელიც STEM (მეცნიერება, ტექნოლოგია, ინჟინერია, მათემატიკა) სფეროების ნაშრომებს შეეხო, აჩვენა, რომ ნაშრომების 15%-ში გადამუშავებული ტექსტის რაოდენობა საშუალო მაჩვენებელს მნიშვნელოვნად აჭარბებს. ხშირად ეს ტექსტი პირდაპირ დაკოპირებული არ არის, უფრო ზედაპირულადაა გადაფორმებული, რაც მის აღმოჩენას ართულებს.
როგორ ავირიდოთ თავიდან პრობლემები?
- იკითხეთ: ყოველთვის ჰკითხეთ თქვენს ხელმძღვანელს, შეგიძლიათ თუ არა ძველი ნაშრომის ნაწილების გამოყენება.
- მიუთითეთ: თუ ნებართვას მიიღებთ, აუცილებლად გააკეთეთ ციტირება და მიუთითეთ, რომ ეს მასალა თქვენს წინა ნაშრომში უკვე გამოიყენეთ. გამჭვირვალობა მთავარია.
შედეგები კი შეიძლება სერიოზული იყოს – სტუდენტისთვის ეს შეიძლება ნიშნავდეს ნაშრომის ჩაუთვლელობას, ქულის დაკლებას ან დისციპლინურ სახდელს, ხოლო მეცნიერისთვის – სტატიის გაუქმებასა და რეპუტაციის შელახვას.
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის თვითპლაგიატი აკადემიურ კონტექსტში?
თვითპლაგიატი არის საკუთარი, ადრე დაწერილი ნაშრომის (მაგალითად, კურსულის) ნაწილების ხელახლა გამოყენება ახალ ნაშრომში (მაგალითად, სადიპლომოში) ისე, რომ არ უთითებთ მის თავდაპირველ წყაროს. არსებითად, ეს არის ძველი ნამუშევრის ახლად გასაღების მცდელობა და მკითხველის მოტყუება მის ორიგინალურობასთან დაკავშირებით.
რით განსხვავდება თვითპლაგიატი ტრადიციული პლაგიატისგან?
ტრადიციული პლაგიატი სხვისი იდეების ან სიტყვების მითვისებაა, ხოლო თვითპლაგიატი – საკუთარი ძველი ნამუშევრის ხელახალი გამოყენება გამჟღავნების გარეშე. ორივე პრობლემურია, რადგან არღვევს აკადემიური კეთილსინდისიერების მთავარ პრინციპს: ნაშრომი, რომელსაც აბარებთ, ახალი და ორიგინალური წვლილი უნდა იყოს.
რატომ არის პრობლემა საკუთარი კურსულის გამოყენება სადიპლომოში?
სადიპლომო ნაშრომი თქვენი სწავლის კულმინაციაა და თქვენგან ახალ, დამოუკიდებელ კვლევას მოითხოვს. ძველი ნაშრომის ნაწილების გამჟღავნების გარეშე გამოყენება ამ მოლოდინს არღვევს. ეს ქმნის შთაბეჭდილებას, რომ ნაკლები სამუშაო გასწიეთ და შეცდომაში შეჰყავს თქვენი ხელმძღვანელი ნაშრომის სიახლესთან დაკავშირებით.
როდის არის მისაღები საკუთარი ტექსტის ხელახლა გამოყენება?
მისაღებია, როდესაც ხელახლა იყენებთ ფაქტობრივ ინფორმაციას, მაგალითად, კვლევის მეთოდოლოგიის დეტალურ აღწერას, თანმიმდევრულობისა და სიზუსტისთვის. დაუშვებელია, როდესაც იმეორებთ ანალიზს, არგუმენტებს ან დასკვნებს, რადგან ახალმა ნაშრომმა ახალი ინტელექტუალური წვლილი უნდა შეიტანოს. მთავარია, ყოველთვის მიიღოთ ნებართვა და მიუთითოთ წყარო.
როგორ ავირიდო თავიდან თვითპლაგიატი სადიპლომოს წერისას?
ყველაზე მარტივი გზაა, იყოთ გამჭვირვალე. სანამ კურსულიდან რაიმეს გამოყენებას გადაწყვეტთ, დაელაპარაკეთ თქვენს ხელმძღვანელს. თუ ის ნებას დაგრთავთ, აუცილებლად გააკეთეთ სათანადო ციტირება საკუთარ თავზე, ისევე, როგორც სხვა ავტორს მიუთითებდით. ეს თქვენს აკადემიურ პატიოსნებას ცხადყოფს.
აუცილებელია ხელმძღვანელის ინფორმირება, თუ ძველი ნაშრომის ნაწილებს ვიყენებ?
დიახ, აუცილებელია. ეს ეთიკური მოთხოვნაცაა და პრაქტიკული დაცვის მექანიზმიც. თქვენი პროფესორი მოგცემთ ზუსტ მითითებებს, თუ რა არის დასაშვები და როგორ უნდა მოხდეს ძველი მასალის კორექტულად მითითება. წინასწარი შეთანხმება თავიდან აგარიდებთ მომავალ გაუგებრობებსა და ბრალდებებს.
რა სანქციები შეიძლება მოჰყვეს თვითპლაგიატს უნივერსიტეტში?
სანქციები უნივერსიტეტის შინაგანაწესზეა დამოკიდებული და შეიძლება მერყეობდეს ნაშრომის ჩაუთვლელობიდან და ქულის განულებიდან, კურსიდან გარიცხვამდე ან აკადემიური ხარისხის გაუქმებამდეც კი. სადიპლომო ნაშრომის შემთხვევაში, შედეგები, როგორც წესი, უფრო მკაცრია, რადგან ეს ნაშრომი თქვენი კვალიფიკაციის დასტურია.
რთული ტექსტების გადააზრებისა და ახალი სიტყვებით გადმოცემის პროცესში დახმარებისთვის სცადეთ referati.ai — ხელოვნური ინტელექტი ქართულ ენაზე აკადემიური წერისთვის.
