արհեստական բանականությունը կրթության մեջ
արհեստական բանականությունը կրթության մեջ
Ներածություն
Կրթությունը բացառություն չէ. այն ոլորտներից է, որտեղ ԱԲ-ն ակտիվորեն ներթափանցում է՝ խոստանալով էական փոփոխություններ [6, էջ 1-2]։ Այսօր աշխարհի բազմաթիվ երկրներ մշակում են արհեստական բանականության զարգացման ազգային ռազմավարություններ, որոնցում հատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական համակարգում դրա կիրառմանը [4, էջ 137]։ Այս միտումը նկատելի է նաև Հայաստանում, որտեղ 2023 թվականից իրականացվում է «Արհեստական բանականության սերունդ» (Generation AI) նախագիծը՝ դպրոցական մակարդակից ԱԲ ոլորտի կրթությունը խթանելու նպատակով [8, էջ 7]։ Այս զարգացումները հիմնավորում են թեմայի արդիականությունը և համակողմանի ուսումնասիրության անհրաժեշտությունը։
Կրթության մեջ արհեստական բանականությունը (AIED) ընդհանրական տերմին է, որը ներառում է մեքենայական ուսուցում, խորը ուսուցում, բնական լեզվի մշակում և այլ տեխնոլոգիաներ, որոնք ցուցաբերում են «բանական» վարքի տարրեր [4, 6]։ ԱԲ-ի ինտեգրումը նպատակ ունի հեշտացնել ուսուցումը, դարձնել այն ավելի անհատականացված և ճկուն՝ հարմարեցնելով յուրաքանչյուր սովորողի կարիքներին [6, էջ 2]։ Այս համատեքստում կարևոր է նաև «ԱԲ գրագիտության» հասկացությունը, որը ենթադրում է ԱԲ տեխնոլոգիաները հասկանալու, օգտագործելու և քննադատաբար գնահատելու կարողություն՝ առանց դրանց մշակման տեխնիկական գիտելիքներ ունենալու [6, էջ 1]։
Մի կողմից՝ ԱԲ-ն կրթության ոլորտում ընձեռում է բազմաթիվ հնարավորություններ, ինչպիսիք են ուսումնական գործընթացի անհատականացումը, դասախոսներին կրկնվող առաջադրանքներից ազատելը (օրինակ՝ թեստերի ավտոմատ ստուգում), ինչպես նաև որակյալ կրթական ռեսուրսների հասանելիության ընդլայնումը [6, էջ 3]։ Հետազոտողները մտահոգություններ են հայտնում տվյալների գաղտնիության, ալգորիթմական կողմնակալության, ակադեմիական ազնվության նվազման, ինչպես նաև ուսումնական գործընթացի «ապամարդկայնացման» ռիսկերի վերաբերյալ [1, 6]։ Որոշ դասախոսներ էլ մտահոգված են, որ ուսանողների՝ ԱԲ գործիքներից չափից ավելի կախվածությունը կարող է խոչընդոտել քննադրտական մտածողության զարգացմանը [9, էջ 3-5]։
Խնդիրը համալիր բնույթ ունի և պայմանավորված է մի քանի գործոններով։ Առաջին հերթին, դա…
Ամբողջական սևագիրը Word ֆայլում է։
Բովանդակություն
- Ներածություն
- Արհեստական բանականության կիրառությունները և առավելությունները կրթության մեջ
- Մարտահրավերներ, էթիկական խնդիրներ և զարգացման հեռանկարներ կրթության մեջ ԱԲ-ի ներդրման համատեքստում
- Եզրակացություն
Աղբյուրներ6
- 1Atoyan, V., Brosius, L., Movsisyan, N., Ohanyan, S., Hovyan, V. (2025). The Role of Artificial Intelligence in Higher Education: The Case of Armenia // PS: Political Science & Politics, Vol. 58, No. 3, pp. 587-592. ISSN 1049-0965cambridge.org
- 2Chima Abimbola Eden, Onyebuchi N. C., Idowu S. A. (2024). Integrating AI in education: Opportunities, challenges, and ethical considerations // Magna Scientia Advanced Research and Reviews, Vol. 10, No. 2, pp. 006-013. ISSN 2582-9394magnascientiapub.com
- 3Muhammad Tahir, F. D. H., Mudasir R. S. (2024). Role of artificial intelligence in education: A conceptual review // World Journal of Advanced Research and Reviews, Vol. 22, No. 1, pp. 1469-1475. ISSN 2581-9615wjarr.com
- 4Porayska-Pomsta, K., Holmes, W., Nemorin, S. (n.d.). The Ethics of AI in Education. In: Handbook of Artificial Intelligence in Education, Chapter 26, edited by du Boulay, B., Mitrovic, A., Yacef, Karxiv.org
- 5Rakhmatullaev, M. (2025). Analysis of Current Trends and Activities Related to the Integration of Artificial Intelligence into Higher Education In Central Asia and Beyonden.ichei.org
- 6Tovmasyan, G. (2026). Artificial intelligence in Armenian higher education: Lecturers’ perspectives on opportunities and challenges // Issues in Educational Research, Vol. 36, No. 1, p. 354iier.org.au