Փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ֆինանսավորումը Հայաստանի Հանրապետությունում

Փոքր և միջին ձեռնարկատիրությունը (ՓՄՁ) ցանկացած երկրի տնտեսության կայունության և զարգացման հիմնասյուներից է։ Այն ոչ միայն ապահովում է զբաղվածության զգալի մասը և նպաստում համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) աճին, այլև խթանում է մրցակցությունը, նորարարությունը և տնտեսության ճկունությունը [3, էջ 99]։ Հայաստանի Հանրապետության համար ՓՄՁ ոլորտի զարգացումը ռազմավարական նշանակություն ունի և տնտեսական աճի, սոցիալական խնդիրների մեղմման ու տարածքային համաչափ զարգացման կարևորագույն գրավականն է [2, էջ 41]։

Վերջին տարիներին Հայաստանում ՓՄՁ ոլորտը ցուցաբերել է աճի դրական դինամիկա։ Եթե 2018 թվականին երկրում գործում էր 68 780 ՓՄՁ սուբյեկտ, ապա 2023 թվականին նրանց թիվը հասել է 109 592-ի՝ գրանցելով շուրջ 59 % աճ։ Միևնույն ժամանակ, ՓՄՁ-ների տեսակարար կշիռը ՀՆԱ-ում 2019 թվականի 26 %-ից 2023-ին հասել է 31,6 %-ի [5, էջ 36]։ Այս ցուցանիշները վկայում են ոլորտի աճող դերի մասին, սակայն, չնայած գրանցված առաջընթացին, դրա ներուժը դեռևս լիովին իրացված չէ։ Հայաստանում ՓՄՁ-ների արտադրողականությունը շարունակում է զգալիորեն զիջել զարգացած երկրների համանման ցուցանիշներին, իսկ նրանց մասնաբաժինը ՀՆԱ-ում դեռևս ցածր է եվրոպական երկրների միջինից [37, 4]։

Այս ներուժի իրացմանը խոչընդոտող հիմնական մարտահրավերը, ինչպես բազմիցս փաստել են միջազգային կազմակերպությունների և տեղական փորձագետների հետազոտությունները, ֆինանսական ռեսուրսների սահմանափակ հասանելիությունն է։ Համաշխարհային մրցունակության զեկույցի համաձայն՝ ֆինանսավորման հասանելիությունը Հայաստանում բիզնեսի վարման թիվ մեկ խոչընդոտն է [1, էջ 122]։ Նմանատիպ եզրահանգման են գալիս նաև այլ ուսումնասիրություններ՝ ընդգծելով, որ սա ոլորտի զարգացման ամենասուր խնդիրն է [14, էջ 259]։

Խնդիրը համալիր բնույթ ունի և պայմանավորված է մի քանի գործոններով։ Առաջին հերթին, դա…